Przejścia do czerni i przenikania: co musisz wiedzieć

• 17 maja 2019

• Film Editing Pro

Ten wpis dotyczy przejść najczęściej używanych w montażu.

Warto pamiętać o dość podstawowej zasadzie: zanik (fade) do i z czerni rozpoczyna nowe sceny, a przenikania (cross dissolve) zazwyczaj sugerują upływ czasu.

W poniższym wideo i transkrypcji pokażemy główne powody, dlaczego i gdzie powinieneś używać każdego z tych przejść. Zobacz!

Zacznijmy od zaników do i z czerni.

1. Po pierwsze, zaniki do i z czerni mogą sygnalizować zakończenie jednego wątku lub aktu i początek kolejnego.

To filmowe rozwiązanie nawiązuje do jego teatralnego odpowiednika – kurtyny otwierającej się lub zamykającej w przerwach między aktami, przy jednoczesnym zapalaniu lub gaszeniu świateł na widowni. To świetny wizualny sygnał, który informuje widza, że zmienia się punkt ciężkości opowieści. W tym przykładzie z filmu Nienawistna ósemka (2015) każdy rozdział otwierany jest przenikaniem do nowej sceny.

2. Po drugie, zaniki do i z czerni mogą sygnalizować istotny przeskok do przodu lub wstecz w czasie.

Są bardzo skuteczne w dodawaniu „oddechu czasowego” do narracji. W przykładzie poniżej z filmu I Am Wrath (2015) widzimy, jak Stanley (John Travolta) otrzymuje pomoc medyczną w jednej scenie, która zanika do czerni, po czym pojawia się kolejna scena, w której dochodzi do siebie w szpitalnym pokoju.

Jest oczywiste, że między tymi wydarzeniami upłynęło dużo czasu. W rzeczywistości pomijamy jego drogę do szpitala, dalsze leczenie i długość rekonwalescencji.

3. Wreszcie, zaniki do i z czerni mogą zlikwidować potrzebę zachowania ciągłości montażowej.

Dlatego często zobaczysz je w zwiastunach. Szybkie zmiany miejsca akcji i wydarzeń można osiągnąć bez cięć skokowych, które mogłyby dezorientować widza. W tym przykładzie ze zwiastuna filmu Warcraft (2016) wyraźnie widzimy, jak to przejście służy łączeniu najbardziej widowiskowych i efektownych ujęć z filmu.

Dobrze, przejdźmy teraz do przenikań.

1. Po pierwsze, przenikania mogą sygnalizować umiarkowane przeskoki w czasie – do przodu lub wstecz.

Informują o upływie czasu, choć zazwyczaj nie tak znacznym jak w przypadku zaniku do czerni. Przenikania pozwalają łatwo kondensować wydarzenia. W tej scenie z filmu Barton Fink (1991) przenikania są użyte, by przyspieszyć upływ czasu i ukazać wachlarz emocji, gdy bohater pisze scenariusz.

2. Dodatkowo, przenikania mogą być używane do ukazania stanu umysłu postaci.

Wspomnienia, sny, marzenia na jawie… wszystko to można przedstawić w bardziej elegancki sposób dzięki płynnej fakturze przenikania. W tym drugim przykładzie z sekwencji snu w filmie I Am Wrath (2015) oglądamy, jak kilka scen szczęśliwszych chwil przenika się wzajemnie, aż w końcu przejście zatrzymuje się na obrazie śpiącego Stanleya.

3. Wreszcie, przenikania mogą posłużyć do ustanowienia silnego wizualnego powiązania między obrazem wyjściowym a wejściowym.

Niezależnie od tego, czy robi się to na poziomie tematycznym, czy graficznym, dwa obrazy jednocześnie znajdujące się na ekranie stwarzają okazję, by widz dostrzegł zależności, których normalnie mógłby nie zauważyć. Wszyscy znamy słynną scenę prysznica z Psychozy (1960). W tym świetnym przykładzie widzimy połączenie krwi wirującej w odpływie z bezwładnym okiem Janet Leigh.

Jak długie powinny być te przejścia?

Kreatywność montażysty ujawnia się przy podejmowaniu decyzji o długości zarówno zaników do czerni, jak i przenikań. Pozwól, by nastrój i ton filmu w danym momencie dyktowały stopień podkreślenia, jaki chcesz nadać przejściu.

„Jest wielu montażystów, którzy starają się unikać zaników i przenikań – ponieważ wierzą, że dobry montaż można zbudować na odpowiednio umotywowanych cięciach prostych.

My jednak uważamy, że zaniki i przenikania nadal mają swoje miejsce we właściwych okolicznościach. Po prostu używaj ich oszczędnie i poprawnie.”

– Film Editing Pro

Z technicznego punktu widzenia pamiętaj, że przenikania wymagają uchwytów montażowych (edit handles). Uchwytami montażowymi są dodatkowe klatki materiału, które istnieją przed i po widocznej części klipu.

Jeśli ich nie masz, pojawi się komunikat o błędzie… „UNDESIRABLE dissolve elements” („NIEPOŻĄDANE elementy przenikania”)… a nawet jeśli je masz, upewnij się, że niepożądane elementy, takie jak klapsy filmowe czy zbędny ruch kamery, nie pojawią się w ostatecznym przenikaniu.