Wat is “catharsis”

Wanneer was de laatste keer dat je moest huilen bij een film? Kun je je de specifieke scène nog herinneren? Veel mensen onderdrukken emoties door allerlei gebeurtenissen in hun leven. Kunst kan deze gevoelens naar boven halen en een emotionele ontlading teweegbrengen, ook wel catharsis genoemd. Catharsis kan een overweldigende emotionele ervaring zijn. Films met een cathartisch effect kunnen een publiek tot tranen roeren en tegelijk volledig bevredigen. Wat is catharsis?

Literaire definitie van catharsis

Catharsis is een term die veel wordt gebruikt in de kunst en waarvan de oorsprong teruggaat tot de kunst zelf. Wat is de betekenis van catharsis? Laten we catharsis definiëren en de oorsprong analyseren.

Wat is catharsis?

Catharsis is het loslaten en verlichten van intense of onderdrukte emoties. Het woord “catharsis” komt van het Griekse “katharsis”, wat “reiniging” of “zuivering” betekent. In de psychologie definieert de American Psychological Association catharsis als “de ontlading van affecten die verbonden zijn met traumatische gebeurtenissen door deze gebeurtenissen opnieuw in het bewustzijn te brengen en opnieuw te beleven, nadat ze eerder waren onderdrukt”.

Toegepast op film en kunst kan emotionele catharsis het resultaat zijn van het emotionele effect van een tragedie. De held in een cathartische film ondergaat vaak een emotionele ontlading die leidt tot herstel.

Waaruit bestaat catharsis in een verhaal?

• Emotionele opbouw

• Relevante ervaringen

• Verbinding met personages

• Ontroerende vertolkingen

De geschiedenis van emotionele catharsis

De oud-Griekse filosoof Aristoteles beschreef catharsis als een emotionele zuivering van angst en medelijden die door tragedies wordt opgewekt.

De term werd later overgenomen door psychoanalytici Sigmund Freud en Josef Breuer. Voor hen was catharsis een therapeutische techniek om psychische complexen te verminderen door ze terug te brengen in het bewustzijn en hun expressie mogelijk te maken.

Vandaag de dag is het woord echter een synoniem voor kunst geworden. Men beschrijft kunst die emoties oproept vaak als cathartisch. Muziek, theater, romans en films kunnen allemaal cathartische elementen bevatten die raken aan de psyché van het publiek. Kunst kan emotionele catharsis oproepen door aan te sluiten bij de persoonlijke ervaringen van toeschouwers.

Cathartische kunst weerspiegelt vaak onze eigen ervaringen. Ze stelt ons in staat op een diepere manier contact te maken met kunst en kunstenaar. Een van de beste media om cathartische kunst te creëren is film.

Wat is catharsis in film?

Verschillende kunstvormen kunnen catharsis teweegbrengen. Muziek, romans en theater kunnen ongelooflijk emotioneel zijn. Maar film als medium heeft specifieke kwaliteiten die een sterke emotionele reactie bij het publiek kunnen oproepen.

De eerste kwaliteit is het vermogen van film om tijd te condenseren. Door montage kan een film weken, maanden of zelfs jaren in enkele seconden laten verstrijken. Als het effectief wordt gedaan, kan een film het publiek binnen korte tijd met de personages verbinden.

Wanneer het publiek een band met de personages ontwikkelt, wordt alles wat de personages meemaken emotioneel geladen. De beste techniek hiervoor is de montage. Montage condenseert tijd en gebeurtenissen om een narratieve sequentie te creëren. De montage in Pixar’s Up verbindt ons met deze personages, waarna een tragedie hen treft.

Wat deze montage zo bijzonder maakt, is hoe ze binnen de eerste tien minuten van de film zoveel emoties oproept. De reden is dat liefde en verdriet deel uitmaken van de menselijke ervaring. Mensen hebben een aangeboren band met deze twee emoties. Filmmakers benutten beide om onze gevoelens te versterken en ze in ongelooflijk cathartische momenten vrij te laten.

Film is ook een uiterst visueel medium. Het laat ons zien hoe personages emoties ervaren. Natuurlijk is theater ook visueel, maar film gebruikt close-ups. Daardoor kunnen we de details van de emoties van een personage zien, wat onze eigen emotionele reactie verder aanwakkert.

In Good Will Hunting is er een cathartisch moment waarin Will zijn onderdrukte emoties loslaat tegenover zijn vriend en psycholoog. De film bouwt de emotie op door Wills gewelddadige jeugd en de invloed daarvan op zijn leven te tonen. Bekijk dit voorbeeld van catharsis en let op het sterke spel en de uitvoering.

Het publiek kan zijn cathartische moment van zeer dichtbij meemaken door de manier waarop de film is gemaakt, wat een catharsis creëert voor zowel Will als de toeschouwers.

Natuurlijk moeten we om deze scène emotioneel te laten culmineren, alles begrijpen wat tot dit moment heeft geleid. Onthoud: hoe groter de opbouw en onderdrukking, hoe groter de ontlading.

De waarde van catharsis

Toen hem naar Marvel-films werd gevraagd, vergeleek regisseur Martin Scorsese ze berucht met pretparken en zei: “Het is geen cinema waarin mensen proberen een emotionele, psychologische ervaring over te dragen aan een ander mens.” Of je het nu met Scorsese eens bent of niet, zijn uitspraak zegt iets over de verschillende ervaringen die films kunnen bieden.

Sommige films zijn puur escapistisch en laten het publiek de realiteit voor minstens een uur ontvluchten. Dit soort films heeft een enorme waarde. Toch is er een duidelijk verschil.

Andere films zijn daarentegen een veel innerlijkere ervaring. Zoals Scorsese zegt, kan cinema emotionele en psychologische ervaringen overbrengen. Dit is een onderscheidend kenmerk van Scorsese’s regiestijl. Wat is de betekenis van catharsis? Waarom is het zo belangrijk in film? Via catharsis kan een film een intieme band met het publiek opbouwen.

Cathartische films blijven vaak lang nazinderen. Ze beïnvloeden niet alleen hoe we de wereld zien, maar waarschijnlijk ook hoe we onszelf zien. De waarde van catharsis in film ligt niet in het aantal kijkers, maar in de manier waarop een film in hen blijft voortleven nadat ze hem hebben gezien.