Wat is “catharsis”

Wanneer was de laatste keer dat je moest huilen bij een film? Kun je je de exacte scène nog herinneren? Veel mensen onderdrukken emoties door allerlei gebeurtenissen in hun leven. Kunst kan deze emoties losmaken in een emotionele ontlading, ook wel catharsis genoemd. Catharsis kan een overweldigende emotionele ervaring zijn. Films met een cathartisch effect kunnen een publiek tot tranen roeren en tegelijk een volledig gevoel van voldoening geven. Wat is catharsis?

De literaire definitie van catharsis

Catharsis is een term die veel wordt gebruikt in de kunst en waarvan de oorsprong teruggaat tot de kunst zelf. Wat is de betekenis van catharsis? Laten we catharsis definiëren en de oorsprong ervan analyseren.

Wat is catharsis?

Catharsis is de ontlading en verlichting van intense of onderdrukte emoties. Het woord “catharsis” komt van het Griekse “katharsis”, wat “reiniging” of “zuivering” betekent. In de psychologie definieert de American Psychological Association catharsis als “de ontlading van de affecten die verbonden zijn met traumatische gebeurtenissen, eerder onderdrukt, door deze gebeurtenissen terug te brengen in het bewustzijn en ze opnieuw te beleven”.

Zoals het geldt voor film en kunst, kan emotionele catharsis het resultaat zijn van het emotionele effect van een tragedie. De helden in cathartische films maken vaak een cathartische ontlading door die tot herstel leidt.

Waaruit bestaat catharsis in een verhaal?

• Emotionele opbouw

• Gerelateerde ervaringen

• Verbinding met personages

• Ontroerende acteerprestaties

De geschiedenis van emotionele catharsis

De oude Griekse filosoof Aristoteles beschreef catharsis als een emotionele zuivering van de angst en medelijden die door een tragedie worden opgewekt.

De term werd later overgenomen door de psychoanalytici Sigmund Freud en Josef Breuer. Voor hen was catharsis een therapeutische techniek om psychische complexen te verminderen door deze naar het bewustzijn terug te roepen en hun uitdrukking mogelijk te maken.

Vandaag de dag is het woord echter synoniem geworden met kunst. Men beschrijft kunst die emoties oproept vaak als cathartisch. Muziek, theater, romans en films kunnen allemaal cathartische elementen hebben die betrekking hebben op de psyche van het publiek. Kunst kan een emotionele catharsis oproepen door aan te sluiten bij de persoonlijke ervaringen van het publiek.

Cathartische kunst weerspiegelt vaak onze eigen ervaringen. Ze stelt ons in staat om op een diepere manier verbinding te maken met de kunst en de kunstenaar. Een van de beste media om cathartische kunst te creëren is film.

Wat is catharsis in film?

Verschillende kunstvormen kunnen catharsis teweegbrengen. Muziek, romans en theater kunnen ongelooflijk emotioneel zijn. Maar het medium film heeft specifieke eigenschappen die effectief een emotionele reactie bij het publiek kunnen oproepen.

De eerste eigenschap is het vermogen van de film om tijd te condenseren. Door montage kan een film weken, maanden of zelfs jaren laten voorbijgaan in enkele seconden. Als dit effectief gedaan wordt, kan een film in korte tijd een band creëren tussen het publiek en de personages.

Wanneer het publiek een band aangaat met de personages, wordt alles wat de personages meemaken veel emotioneler. De beste techniek om dit te bereiken is de montage. Montage condenseert tijd en gebeurtenissen om een narratieve reeks te creëren. De montage in Pixar’s Up verbindt ons met deze personages, maar dan slaat het noodlot toe.

Het ongelooflijke aan deze montage is hoe hij in de eerste tien minuten van de film zoveel emoties oproept. De reden is dat de emoties van liefde en verdriet deel uitmaken van de menselijke ervaring. Mensen hebben een aangeboren band met deze twee emoties. Filmmakers benutten beide om onze emoties te versterken en ze te ontladen in een ongelooflijk cathartisch moment.

Film is ook een ongelooflijk visueel medium. Het stelt ons in staat te zien hoe personages emoties beleven. Theater is natuurlijk ook visueel, maar film gebruikt close-ups. Daardoor kunnen we de details van de emoties van de personages zien, wat onze emotionele reactie nog verder versterkt.

In Good Will Hunting is er een cathartisch moment waarin Will zijn onderdrukte emoties loslaat tegenover zijn vriend en psycholoog. De film bouwt de emoties op door Wills gewelddadige jeugd en de invloed daarvan op zijn leven te laten zien. Kijk naar dit voorbeeld van catharsis en de voortreffelijke vertolking en uitvoering.

Doordat het publiek Wills cathartische moment van heel dichtbij kan meemaken dankzij de filmische middelen, ontstaat er een cathartisch moment voor zowel Will als de toeschouwer.

Natuurlijk moeten we, om deze scène emotioneel tot een climax te laten komen, begrijpen wat er allemaal tot dit moment heeft geleid. Onthoud: hoe groter de opbouw en onderdrukking, hoe groter de ontlading.

De waarde van catharsis

Toen hem naar Marvel-films werd gevraagd, vergeleek regisseur Martin Scorsese ze berucht met pretparken, en zei: “Het is geen cinema van mensen die proberen emotionele en psychologische ervaringen aan een ander mens over te brengen.” Of je het nu met Scorsese eens bent of niet, er valt iets te zeggen over de verschillende ervaringen die film kan creëren.

Sommige films zijn puur escapistisch en laten het publiek de realiteit minstens een uur lang ontvluchten. Dit soort films heeft enorme waarde. Toch is er een duidelijk verschil.

Andere films zijn eerder een innerlijke ervaring. Zoals Scorsese zegt, kan film emotionele en psychologische ervaringen overbrengen. Dit is een opvallend kenmerk van Scorsese’s regiestijl. Wat is de betekenis van catharsis? Waarom is het zo belangrijk in film? Via catharsis kan een film een intieme band met het publiek opbouwen.

Cathartische films blijven vaak lang nazinderen. Ze beïnvloeden niet alleen hoe we naar de wereld kijken, maar zeer waarschijnlijk ook hoe we naar onszelf kijken. De waarde van filmische catharsis ligt niet in het aantal toeschouwers, maar in de manier waarop een film bij het publiek blijft hangen nadat ze de film hebben gezien.