Szybki montaż (Fast Cut)

Szybki montaż to technika montażu filmowego polegająca na łączeniu wielu kolejnych ujęć w krótkim czasie (np. 3 sekundy lub mniej). Może służyć do szybkiego przekazania dużej ilości informacji lub zasugerowania chaosu. Przy kręceniu dialogów między dwiema lub większą liczbą postaci szybki montaż jest również często używany do zmiany punktu widzenia widza, by skupić uwagę na reakcji innej postaci lub na niewerbalnych działaniach mówiącej osoby.

Jednym z najsłynniejszych przykładów szybkiego montażu jest scena pod prysznicem w filmie Alfreda Hitchcocka „Psychoza” (1960). Nowsze przykłady to m.in. sceny musicalowe w „Moulin Rouge!” Baza Luhrmanna.

Film „Piękny umysł” w dużym stopniu wykorzystuje szybki montaż, aby w ciągu piętnastu minut przekazać setki krótkich scen. W „Biegnij, Lola, biegnij” szybki montaż służy do szybkiego opowiedzenia historii postaci drugoplanowych, aby pokazać, jak pozornie błahe działania głównej bohaterki wywierają głęboki wpływ na to, co im się przydarza. W różnych momentach serii filmów „Piła” szybki montaż jest często używany w scenach pułapek, aby ukazać szaleńcze zmagania ofiar próbujących się z nich wydostać. Reżyser Michael Bay stosuje szybki montaż bardzo obficie w wielu swoich filmach fabularnych. Najbardziej widoczne jest to w sekwencjach akcji, gdzie technika ta sprawia, że akcja wydaje się bardziej dynamiczna i intensywna.

Szybki montaż obejmuje dwa wystylizowane sposoby cięcia: montaż fragmentaryczny oraz hip-hopową montażową sekwencję (hip-hop montage).

Montaż fragmentaryczny:

Montaż fragmentaryczny to nowoczesny styl montażu odmienny od montażu tradycyjnego. Nie musi on przestrzegać klasycznych zasad łączenia planów i ujęć, można ciąć swobodnie, tworząc montaż skojarzeniowy (montaż atrakcji / montażowy). Narracja staje się bardziej swobodna i płynna. Czasem łamie konwencje, bywa ekscentryczny, a jednocześnie sprawia, że styl wizualny filmu wydaje się „chłodniejszy” i bardziej efektowny.

Szczegółowo zob.: Montaż fragmentaryczny

Hip-hopowa montażowa sekwencja:

Hip-hopowa montażowa sekwencja (hip-hop montage) przedstawia skomplikowaną czynność za pomocą serii szybkich, prostych działań, którym towarzyszą efekty dźwiękowe. Technika ta została pierwotnie nazwana przez Darrena Aronofsky’ego, który użył jej w filmach „Pi” i „Requiem dla snu” do ukazania scen zażywania narkotyków. Zgodnie z komentarzem reżysera do „Requiem dla snu”, hip-hopowa montażowa sekwencja w filmie przypomina sample w muzyce hip-hopowej – niektóre fragmenty filmu lub wideo są powtarzane w różnych miejscach dzieła, by wywołać określony efekt. Technika ta wywodzi się z kultury hip-hopowej lat 90. XX wieku i łączy ją z jump cutem, po raz pierwszy zastosowanym w kinie francuskiej Nowej Fali. Wcześnie była używana m.in. w „All That Jazz” Boba Fosse’a oraz w „Boogie Nights” Paula Thomasa Andersona. Guy Ritchie zastosował ją również w „Przekręcie”. Edgar Wright w swoich filmach – najbardziej znanych zrealizowanych we współpracy z Simonem Peggiem („Spaced”, „Wysyp żywych trupów”, „Hot Fuzz – Ostre psy” i „To już jest koniec”) – posługuje się tą techniką, by uzyskać efekt komiczny. Joseph Gordon-Levitt obszernie wykorzystał ją w „Don Jon” (2013), aby zobrazować nawyki głównego bohatera.