Czym jest „katharsis”

Kiedy ostatni raz płakałeś podczas oglądania filmu? Pamiętasz konkretną scenę? Wiele osób tłumi swoje emocje z powodu różnych wydarzeń w życiu. Sztuka może wywołać emocjonalne uwolnienie tych uczuć, zwane także katharsis. Katharsis może być przytłaczającym doświadczeniem emocjonalnym. Filmy wywołujące katharsis potrafią wzruszyć widzów do łez, a jednocześnie pozostawić ich w pełni usatysfakcjonowanych. Czym więc jest katharsis?

Literacka definicja katharsis

Katharsis to termin szeroko używany w sztuce, którego początki sięgają samych jej źródeł. Co oznacza katharsis? Zdefiniujmy je i przeanalizujmy jego pochodzenie.

Czym jest katharsis?

Katharsis to uwolnienie i ulga po doświadczaniu silnych lub tłumionych emocji. Słowo „katharsis” pochodzi z greckiego „katharsis”, co oznacza „oczyszczenie” lub „wyczyszczenie”. W dziedzinie psychologii Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne definiuje katharsis jako „uwolnienie afektów związanych z traumatycznymi wydarzeniami, wcześniej stłumionych, poprzez ponowne wprowadzenie tych wydarzeń do świadomości i ich ponowne przeżycie”.

W odniesieniu do filmu i sztuki emocjonalne katharsis może być rezultatem emocjonalnego oddziaływania tragedii. Bohaterowie filmów o charakterze katartycznym często doświadczają takiego emocjonalnego wyładowania, które prowadzi do odnowy.

Z czego składa się katharsis w opowieści?

• nagromadzenie emocji

• pokrewne doświadczenia

• więź z bohaterami

• poruszające aktorstwo

Historia emocjonalnego katharsis

Starożytny grecki filozof Arystoteles opisywał katharsis jako emocjonalne oczyszczenie z litości i trwogi wywołanych przez tragedię.

Termin ten został później przejęty przez psychoanalityków Zygmunta Freuda i Josefa Breuera. Dla nich katharsis było techniką terapeutyczną służącą redukowaniu kompleksów psychicznych poprzez przywołanie ich do świadomości i umożliwienie ich ekspresji.

Dzisiaj jednak słowo to stało się w dużej mierze synonimem sztuki. Ludzie często określają sztukę wywołującą silne emocje jako katartyczną. Muzyka, teatr, powieści i filmy mogą zawierać elementy katharsis powiązane z psychiką odbiorców. Sztuka może wywołać emocjonalne katharsis, odwołując się do osobistych doświadczeń widzów.

Sztuka katartyczna często odzwierciedla nasze własne przeżycia. Pozwala nam na głębszą więź zarówno z dziełem, jak i z artystą. Jednym z najlepszych mediów do tworzenia sztuki o charakterze katartycznym jest film.

Czym jest katharsis w filmie?

Różne formy sztuki mogą wywoływać katharsis. Muzyka, powieści i teatr potrafią być niesamowicie poruszające. Jednak film jako medium ma specyficzne cechy, które szczególnie skutecznie pobudzają emocjonalną reakcję widza.

Pierwszą z nich jest zdolność filmu do kondensowania czasu. Dzięki montażowi film może pokazać tygodnie, miesiące, a nawet lata w zaledwie kilka sekund. Jeśli zostanie to zrobione umiejętnie, film może w krótkim czasie zbudować silną więź widza z bohaterami.

Kiedy widz nawiązuje więź z postacią, wszystko, co ją spotyka, staje się silniej nacechowane emocjonalnie. Najlepszą techniką osiągania tego efektu jest montaż. Montaż zagęszcza czas i wydarzenia, tworząc sekwencję narracyjną. Taki montaż w filmie „Odlot” studia Pixar łączy nas z bohaterami, a następnie ukazuje spadającą na nich tragedię.

Niezwykłość tej sekwencji polega na tym, jak wiele emocji potrafi wywołać w pierwszych dziesięciu minutach filmu. Dzieje się tak dlatego, że miłość i smutek są integralną częścią ludzkiego doświadczenia. Ludzie mają wrodzoną więź z tymi dwiema emocjami. Filmowcy wykorzystują je, aby wzmacniać nasze uczucia i doprowadzić je do potężnego, katartycznego momentu wyzwolenia.

Film jest także niezwykle silnym medium wizualnym. Pozwala nam widzieć, jak bohaterowie doświadczają emocji. Oczywiście teatr również jest wizualny, ale film korzysta z planów bliskich. Dzięki nim widzimy szczegóły przeżyć bohaterów, co jeszcze bardziej intensyfikuje naszą reakcję emocjonalną.

W „Buntowniku z wyboru” Will przeżywa katartyczny moment, gdy w obecności przyjaciela i psychologa uwalnia tłumione emocje. Film buduje napięcie emocjonalne, pokazując jego przemocowe dzieciństwo i wpływ, jaki wywarło ono na jego życie. Zobacz ten przykład katharsis oraz znakomite aktorstwo i realizację.

Dzięki środkom filmowym widz może z bliska obserwować jego moment katharsis, co tworzy katharsis zarówno dla Willa, jak i dla publiczności.

Aby jednak scena osiągnęła emocjonalny szczyt, musimy rozumieć wszystko, co do niej prowadzi. Pamiętaj: im większe nagromadzenie i stłumienie, tym silniejsze wyładowanie.

Wartość katharsis

Zapytany o filmy Marvela, reżyser Martin Scorsese porównał je słynnie do parków rozrywki, mówiąc: „To nie są filmy o ludziach próbujących przekazać innym emocjonalne i psychologiczne doświadczenia”. Niezależnie od tego, czy zgadzasz się ze Scorsesem, czy nie, jego słowa mówią coś ważnego o różnych doświadczeniach, jakie może dać kino.

Niektóre filmy są czystą ucieczką od rzeczywistości, pozwalają widzom choć na godzinę oderwać się od świata. Tego typu kino ma ogromną wartość. Mimo to różnica między takimi filmami a innymi jest wyraźna.

Inne filmy to doświadczenie znacznie bardziej wewnętrzne. Jak mówi Scorsese, film może przekazywać emocjonalne i psychologiczne przeżycia. To cecha charakterystyczna jego stylu reżyserskiego. Co oznacza katharsis? Dlaczego jest tak ważne w kinie? Dzięki katharsis film może nawiązać intymną więź z widzem.

Filmy katartyczne często długo w nas pozostają. Wpływają nie tylko na to, jak postrzegamy świat, lecz także na to, jak postrzegamy samych siebie. Wartość filmowego katharsis nie polega na liczbie widzów, lecz na tym, jak długo film pozostaje z widzem po seansie.