Czym jest „katharsis”

Kiedy ostatni raz płakałeś podczas oglądania filmu? Pamiętasz konkretną scenę? Wielu ludzi tłumi emocje z powodu różnych wydarzeń w życiu. Sztuka może wywołać emocjonalne uwolnienie tych uczuć, zwane także katharsis. Katharsis może być przytłaczającym przeżyciem emocjonalnym. Filmy o kathartycznym działaniu potrafią tak poruszyć widzów, że ci płaczą, a jednocześnie czują pełne zadowolenie. Czym jest katharsis?

Literacka definicja katharsis

Catharsis, czyli katharsis, to termin szeroko stosowany w sztuce, którego początki sięgają samej sztuki. Jakie jest znaczenie katharsis? Zdefiniujmy je i przeanalizujmy jego pochodzenie.

Czym jest katharsis?

Katharsis to uwolnienie i ulga po doświadczeniu silnych lub tłumionych emocji. Słowo „katharsis” pochodzi z greki „katharsis”, co oznacza „oczyszczenie” lub „wyczyszczenie”. W dziedzinie psychologii Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne definiuje katharsis jako „uwolnienie afektów związanych z traumatycznymi wydarzeniami, które wcześniej były tłumione, poprzez przywołanie tych wydarzeń do świadomości i ponowne ich przeżycie”.

W odniesieniu do filmu i sztuki katharsis emocjonalne może być efektem emocjonalnym tragedii dramatycznej. Bohaterowie filmów kathartycznych często doświadczają kathartycznego uwolnienia, które prowadzi do odnowy.

Z czego składa się katharsis w historii?

• Nagromadzenie emocji

• Związane doświadczenia

• Więź z bohaterami

• Poruszające aktorstwo

Historia katharsis emocjonalnego

Starożytny grecki filozof Arystoteles opisał katharsis jako emocjonalne oczyszczenie z lęku i litości wywołanych przez tragedię.

Termin ten został następnie przejęty przez psychoanalityków Zygmunta Freuda i Josefa Breuera. Dla nich katharsis było techniką terapeutyczną służącą redukcji kompleksów psychicznych poprzez przywołanie ich do świadomości i umożliwienie ich ekspresji.

Dziś jednak słowo to stało się synonimem sztuki. Ludzie często opisują sztukę, która wywołuje silne emocje, jako kathartyczną. Muzyka, teatr, proza i film mogą zawierać kathartyczne elementy związane z psychiką odbiorcy. Sztuka może wywołać emocjonalne katharsis, odwołując się do osobistych doświadczeń widza.

Sztuka kathartyczna często odzwierciedla nasze własne przeżycia. Umożliwia nam głębsze połączenie ze sztuką i z artystą. Jednym z najlepszych mediów do tworzenia sztuki kathartycznej jest film.

Czym jest katharsis w filmie?

Różne formy sztuki mogą wywoływać katharsis. Muzyka, proza i teatr mogą być niesamowicie emocjonalne. Jednak medium filmowe ma szczególne właściwości, które skutecznie pobudzają emocjonalną reakcję widza.

Pierwszą z nich jest zdolność filmu do kondensowania czasu. Dzięki montażowi film może sprawić, że tygodnie, miesiące, a nawet lata przeminą przed naszymi oczami w ciągu kilku sekund. Jeśli zrobi się to skutecznie, film może w krótkim czasie związać widza z bohaterem.

Gdy widz nawiąże więź z bohaterem, wszystko, co ten bohater przeżywa, staje się bardziej emocjonalne. Najlepszą techniką do osiągnięcia tego efektu jest montaż. Montaż kondensuje czas i wydarzenia, tworząc sekwencję narracyjną. Ten montaż z filmu „Odlot” Pixara zbliża nas do bohaterów, a potem spotyka ich tragedia.

Niesamowite w tym montażu jest to, jak wiele emocji wywołuje w ciągu pierwszych dziesięciu minut filmu. Dzieje się tak, ponieważ uczucia miłości i smutku są częścią ludzkiego doświadczenia. Ludzie mają wrodzoną więź z tymi dwiema emocjami. Filmowcy wykorzystują je, aby wzmocnić nasze uczucia i uwolnić je w niezwykle kathartycznym momencie.

Film jest też medium niezwykle wizualnym. Pozwala nam zobaczyć, jak bohater doświadcza emocji. Teatr jest oczywiście też wizualny, ale film posługuje się zbliżeniami. Dzięki nim możemy dostrzec detale emocji bohatera, co jeszcze bardziej wzmaga naszą reakcję emocjonalną.

W „Buntowniku z wyboru” Will uwalnia tłumione emocje przed swoim przyjacielem i zarazem psychologiem – dochodzi do kathartycznego momentu. Emocje buduje się tu poprzez ukazanie pełnego przemocy dzieciństwa Willa i jego wpływu na całe życie. Zobacz ten przykład katharsis oraz znakomite aktorstwo i realizację.

Dzięki językowi filmu widzowie mogą z bliska, niemal na własne oczy, oglądać jego moment katharsis, co tworzy kathartyczną chwilę zarówno dla Willa, jak i dla publiczności.

Oczywiście, by ta scena osiągnęła emocjonalny szczyt, musimy rozumieć wszystko, co ją poprzedza. Pamiętaj: im większe nagromadzenie i tłumienie, tym potężniejsze uwolnienie.

Wartość katharsis

Zapytany o filmy Marvela, reżyser Martin Scorsese porównał je słynnie do parków rozrywki, mówiąc: „To nie jest kino, w którym istota ludzka próbuje przekazać innemu człowiekowi emocjonalne, psychologiczne doświadczenie”. Niezależnie od tego, czy zgadzasz się z opinią Scorsesego, warto zauważyć, jak różne doświadczenia może oferować film.

Niektóre filmy są czystą ucieczką od rzeczywistości, pozwalają widzom oderwać się od niej przynajmniej na godzinę. Takie filmy mają ogromną wartość. Mimo to różnica jest wyraźna.

Inne filmy są natomiast bardziej wewnętrznym doświadczeniem. Jak mówi Scorsese, kino może przekazywać emocje i przeżycia psychiczne. To wyrazisty znak rozpoznawczy stylu reżyserskiego Scorsesego. Co znaczy katharsis? Dlaczego jest tak ważne w filmie? Poprzez katharsis film może nawiązać intymną więź z widzem.

Filmy kathartyczne często pozostają z nami na długo. Wpływają nie tylko na to, jak postrzegamy świat, lecz bardzo często także na to, jak postrzegamy samych siebie. Wartość katharsis filmowego nie polega na liczbie widzów, lecz na tym, jak długo i jak głęboko film pozostaje w odbiorcy po seansie.