Czym jest „katharsis”

Kiedy ostatni raz płakałeś/płakałaś podczas oglądania filmu? Pamiętasz konkretną scenę? Wiele osób tłumi swoje emocje z powodu różnych wydarzeń w życiu. Sztuka może wywołać emocjonalne uwolnienie tych uczuć, zwane także katharsis. Katharsis może być przytłaczającym emocjonalnym doświadczeniem. Filmy o działaniu katartycznym potrafią doprowadzić widzów do łez, a jednocześnie pozostawić ich w pełni usatysfakcjonowanych. Czym jest katharsis?

Literacka definicja katharsis

Catharsis, czyli katharsis, to termin szeroko stosowany w sztuce, którego początki sięgają samych jej źródeł. Co oznacza katharsis? Zdefiniujmy je i przeanalizujmy jego pochodzenie.

Czym jest katharsis?

Katharsis to uwolnienie i ulga wynikająca z silnych lub tłumionych emocji. Termin „katharsis” pochodzi od greckiego słowa „katharsis”, oznaczającego „oczyszczenie” lub „oczyszczanie”. W dziedzinie psychologii Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne definiuje katharsis jako „uwolnienie afektów związanych z traumatycznymi wydarzeniami, które wcześniej były tłumione, poprzez przywołanie tych wydarzeń do świadomości i ponowne ich przeżycie”.

W odniesieniu do filmu i sztuki emocjonalne katharsis może być rezultatem emocjonalnego efektu tragedii dramatycznej. Bohaterowie w filmach katartycznych często przechodzą przez uwalniające katharsis, które prowadzi do odrodzenia.

Z czego składa się katharsis w opowieści?

• Nagromadzenie emocji

• Pokrewne doświadczenia

• Więź z bohaterami

• Poruszające aktorstwo

Historia emocjonalnego katharsis

Starożytny grecki filozof Arystoteles opisał katharsis jako emocjonalne oczyszczenie z lęku i litości wywołanych przez tragedię.

Termin ten został następnie przejęty przez psychoanalityków Zygmunta Freuda i Josefa Breuera. Dla nich katharsis było techniką terapeutyczną służącą do redukowania kompleksów psychicznych poprzez przywołanie ich do świadomości i umożliwienie ich wyrażenia.

Dzisiaj jednak słowo to stało się wręcz synonimem sztuki. Ludzie często opisują sztukę, która wywołuje silne emocje, jako katartyczną. Muzyka, teatr, literatura i film mogą zawierać elementy katharsis powiązane z psychiką odbiorcy. Sztuka może wywoływać emocjonalne katharsis, odwołując się do osobistych doświadczeń widzów.

Sztuka o charakterze katartycznym często odzwierciedla nasze własne przeżycia. Pozwala nam nawiązać głębszą relację ze sztuką i artystą. Jednym z najlepszych mediów do tworzenia sztuki katartycznej jest film.

Czym jest katharsis w filmie?

Różne formy sztuki mogą wywoływać katharsis. Muzyka, proza i teatr mogą być niesamowicie emocjonalne. Jednak medium filmu ma szczególne właściwości, które potrafią wyjątkowo skutecznie wzbudzać reakcje emocjonalne widzów.

Pierwszą z nich jest zdolność filmu do kondensowania czasu. Dzięki montażowi film może sprawić, że tygodnie, miesiące, a nawet lata przeminą na naszych oczach w kilka sekund. Jeśli zostanie to zrobione skutecznie, film jest w stanie w krótkim czasie zbudować więź widza z bohaterami.

Kiedy widz nawiąże więź z bohaterem, wszystko, co ten przeżywa, staje się znacznie bardziej emocjonalne. Najlepszą techniką, by to osiągnąć, jest montaż. Montaż kondensuje czas i wydarzenia, tworząc sekwencję narracyjną. Ten montaż z filmu „Odlot” Pixara łączy nas z bohaterami, a potem spada na nich tragedia.

Niezwykłość tego montażu polega na tym, że w ciągu pierwszych dziesięciu minut filmu wywołuje tak wiele emocji. Dzieje się tak, ponieważ uczucia miłości i smutku są integralną częścią ludzkiego doświadczenia. Ludzie mają naturalną więź z tymi dwiema emocjami. Filmowcy wykorzystują je, by spotęgować nasze uczucia i uwolnić je w niezwykle katartycznym momencie.

Film jest także niewiarygodnie silnym medium wizualnym. Pozwala nam zobaczyć, jak bohaterowie przeżywają emocje. Oczywiście teatr również jest wizualny, lecz film posługuje się zbliżeniami. Dzięki nim jesteśmy w stanie dostrzec detale emocji postaci, co dodatkowo nas porusza.

W „Buntowniku z wyboru” Will przeżywa moment katharsis, kiedy uwalnia tłumione emocje przed swoim przyjacielem i psychologiem. Emocje budowane są poprzez ukazanie jego pełnego przemocy dzieciństwa i wpływu, jaki wywarło ono na jego życie. Zobacz ten przykład katharsis oraz znakomite aktorstwo i realizację.

Widzowie dzięki językowi filmu mogą z bliska, na własne oczy oglądać jego moment katharsis, co tworzy katartyczne doświadczenie zarówno dla Willa, jak i dla publiczności.

Oczywiście, aby ta scena mogła osiągnąć emocjonalny szczyt, musimy rozumieć wszystko, co do niej prowadzi. Pamiętaj: im większe nagromadzenie i tłumienie, tym większe uwolnienie.

Wartość katharsis

Zapytany o filmy Marvela, reżyser Martin Scorsese porównał je słynnie do parków rozrywki, mówiąc: „To nie jest kino, w którym istota ludzka próbuje przekazać innemu człowiekowi emocjonalne, psychologiczne doświadczenie”. Niezależnie od tego, czy zgadzasz się z opinią Scorsesego, coś jest na rzeczy, jeśli chodzi o różne doświadczenia, jakie może dać film.

Niektóre filmy to czysta ucieczka od rzeczywistości, pozwalająca widzom oderwać się od niej choć na godzinę. Takie filmy mają ogromną wartość. Mimo to istnieje wyraźna różnica.

Inne filmy natomiast są doświadczeniem bardziej wewnętrznym. Jak mówi Scorsese, kino może przekazywać emocjonalne i psychologiczne przeżycia. To charakterystyczna cecha stylu reżyserskiego Scorsesego. Co oznacza katharsis? Dlaczego jest tak ważne w filmie? Dzięki katharsis film może nawiązać z widzem intymną relację.

Filmy katartyczne często na długo zapadają w pamięć. Wpływają nie tylko na to, jak postrzegamy świat, lecz także bardzo często na to, jak postrzegamy samych siebie. Wartość katharsis w kinie nie polega na liczbie widzów, lecz na tym, w jaki sposób film pozostaje z nimi po seansie.