Czym jest „katharsis”

Kiedy ostatni raz płakałeś podczas oglądania filmu? Pamiętasz konkretną scenę? Wiele osób tłumi emocje z powodu różnych wydarzeń życiowych. Sztuka może wywołać ich emocjonalne uwolnienie, zwane także katharsis. Katharsis może być przytłaczającym doświadczeniem emocjonalnym. Filmy o działaniu kathartycznym potrafią wzruszyć widzów do łez, a jednocześnie pozostawić ich głęboko usatysfakcjonowanymi. Czym jest katharsis?

Literacka definicja katharsis

Katharsis to termin szeroko używany w sztuce, którego początki sięgają samego zarania sztuki. Co oznacza katharsis? Zdefiniujmy je i przeanalizujmy jego pochodzenie.

Czym jest katharsis?

Katharsis to uwolnienie i ulga od silnych lub stłumionych emocji. Słowo „katharsis” pochodzi z greckiego „katharsis”, co oznacza „oczyszczenie” lub „oczyszczanie”. W dziedzinie psychologii Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne definiuje katharsis jako „uwolnienie afektu związanego z traumatycznymi wydarzeniami, który był wcześniej stłumiony, poprzez przywrócenie tych wydarzeń do świadomości i ponowne ich przeżycie”.

W odniesieniu do filmu i sztuki emocjonalne katharsis może być skutkiem emocjonalnego oddziaływania tragedii. Bohaterowie w filmach o charakterze kathartycznym często doświadczają kathartycznego wyładowania, które prowadzi do odnowy.

Z czego składa się katharsis w opowieści?

• Nagromadzenie emocji

• Pokrewne doświadczenia

• Więź z bohaterem

• Poruszające aktorstwo

Historia emocjonalnego katharsis

Starożytny grecki filozof Arystoteles opisywał katharsis jako emocjonalne oczyszczenie z lęku i litości wywołanych przez tragedię.

Termin ten został następnie przejęty przez psychoanalityków Zygmunta Freuda i Josefa Breuera. Dla nich katharsis było techniką terapeutyczną służącą redukcji kompleksów psychicznych poprzez przywołanie ich do świadomości i umożliwienie ich ekspresji.

Dziś jednak słowo to stało się synonimem sztuki. Ludzie często określają sztukę wywołującą silne emocje jako kathartyczną. Muzyka, teatr, powieści i filmy mogą zawierać elementy kathartyczne związane z psychiką odbiorców. Sztuka może wywoływać emocjonalne katharsis, nawiązując do osobistych doświadczeń widzów.

Sztuka kathartyczna często odzwierciedla nasze własne przeżycia. Pozwala nam łączyć się ze sztuką i artystą w głębszy sposób. Jednym z najlepszych mediów do tworzenia kathartycznej sztuki jest film.

Czym jest katharsis w filmie?

Różne formy sztuki mogą wywołać katharsis. Muzyka, powieści i teatr potrafią być niezwykle emocjonalne. Jednak film jako medium ma szczególne cechy, które pozwalają wyjątkowo skutecznie wywoływać reakcje emocjonalne widzów.

Pierwszą z nich jest zdolność filmu do kondensowania czasu. Dzięki montażowi film może pokazać nam tygodnie, miesiące, a nawet lata w ciągu kilku sekund. Jeśli zrobi się to umiejętnie, film potrafi w krótkim czasie zbudować silną więź widza z bohaterami.

Gdy widz nawiąże więź z postacią, wszystko, co ją spotyka, staje się dla niego bardziej emocjonalne. Najlepszą techniką służącą temu celowi jest montaż. Montaż kondensuje czas i wydarzenia, tworząc sekwencję narracyjną. Taki montaż w filmie „Odlot” studia Pixar zbliża nas do bohaterów, po czym dotyka ich tragedią.

Niezwykłość tego montażu polega na tym, że w pierwszych dziesięciu minutach filmu wywołuje on tak silne emocje. Dzieje się tak dlatego, że miłość i żal są częścią ludzkiego doświadczenia. Ludzie mają wrodzoną więź z tymi dwiema emocjami. Filmowcy wykorzystują je, by wzmocnić nasze uczucia, a następnie uwolnić je w niesamowicie kathartycznym momencie.

Film jest też niezwykle silnym medium wizualnym. Pozwala nam zobaczyć, jak bohaterowie przeżywają emocje. Oczywiście teatr również jest wizualny, lecz film posługuje się zbliżeniami. Dzięki temu widzimy detale emocji postaci, co jeszcze bardziej wzmacnia naszą reakcję.

W „Buntowniku z wyboru” Will doświadcza chwili katharsis, gdy uwalnia tłumione emocje w rozmowie z przyjacielem i psychoterapeutą. Emocje buduje się poprzez ukazanie jego traumatycznego dzieciństwa i wpływu, jaki wywarło ono na całe jego życie. Przyjrzyj się temu przykładowi katharsis oraz znakomitemu aktorstwu i realizacji.

To, że widzowie mogą z bliska obserwować jego moment katharsis dzięki środkom filmowym, tworzy kathartyczne przeżycie zarówno dla Willa, jak i dla publiczności.

Oczywiście, aby scena osiągnęła emocjonalny szczyt, musimy rozumieć wszystko, co do niej prowadzi. Pamiętaj: im większe nagromadzenie i tłumienie, tym potężniejsze uwolnienie.

Wartość katharsis

Zapytany o filmy Marvela, reżyser Martin Scorsese porównał je słynnie do parków rozrywki, mówiąc: „To nie jest kino, w którym człowiek próbuje przekazać innemu człowiekowi emocjonalne, psychologiczne doświadczenie”. Niezależnie od tego, czy zgadzasz się ze Scorsesem, czy nie, coś jest na rzeczy, jeśli chodzi o różne doświadczenia, jakie może dać kino.

Niektóre filmy są czystą rozrywką i eskapizmem, pozwalając widzom oderwać się od rzeczywistości choćby na godzinę. Tego typu kino ma ogromną wartość. Mimo to istnieje wyraźna różnica.

Inne filmy są z kolei doświadczeniem bardziej wewnętrznym. Jak mówi Scorsese, kino może przekazywać emocjonalne i psychologiczne przeżycia. To wyróżnik stylu reżyserskiego Scorsesego. Czym jest katharsis? Dlaczego jest tak ważne w filmie? Dzięki katharsis film może nawiązać z widzem intymną więź.

Filmy kathartyczne często zapadają nam głęboko w pamięć. Wpływają nie tylko na to, jak postrzegamy świat, lecz także na to, jak postrzegamy samych siebie. Wartość katharsis filmowego nie polega na liczbie widzów, lecz na tym, jak długo film pozostaje w ich świadomości po seansie.