Wat is een jump cut? 5 manieren om jump cuts in films te gebruiken

Uitleg van de jump cut in film

Net als de match cut is de jump cut een effectieve montagetechniek waarmee een sprong in de tijd kan worden weergegeven. Goed gebruikt kan het het verhaal ondersteunen. We beginnen met de definitie van een jump cut en bespreken daarna een aantal creatieve toepassingen door filmmakers als Spielberg en Guy Ritchie.

Wat is een jump cut?

Een jump cut is een knip waarmee één enkel shot wordt onderbroken, waardoor het lijkt alsof het onderwerp in de tijd onmiddellijk vooruit springt. Terwijl de meeste montagetechnieken zijn ontworpen om de knip te “verbergen”, is de jump cut juist een stilistische keuze die de knip volledig zichtbaar maakt.

Sommige filmmakers vinden jump cuts in wezen slecht, omdat ze de aandacht vestigen op het geconstrueerde en gemonteerde karakter van een film. Men beschouwt ze als een schending van de typische continuïteitsmontage — montage die bedoeld is om een naadloze indruk van tijd en ruimte in het verhaal te geven.

Jump cuts verschillen van match cuts doordat die laatste juist bedoeld zijn om een naadloze overgang tussen twee afzonderlijke scènes te creëren. Het gebruikelijke doel van een match cut is een metaforische vergelijking te maken tussen twee verschillende objecten, thema’s of settings.

Hoe je jump cuts in film kunt gebruiken:

• In een montage

• Om spanning te vergroten

• Bij de introductie van personages

• Om een gemoedstoestand te benadrukken

• In documentaire-interviews

Waar komen jump cuts vandaan?

Jump cuts bestaan al sinds het ontstaan van de film. Zonder een bepaalde filmmaker te noemen is een definitie van de jump cut niet compleet. Georges Méliès gebruikte de techniek om magische illusies op het scherm te creëren. Als goochelaar maakte Méliès optimaal gebruik van deze techniek en schiep hij enkele opvallende en onvergetelijke “tovertrucs” op film.

Méliès’ experimenteerdrang met montage maakte hem in feite tot de vader van de visuele effecten in de film. Vanuit een vernieuwend perspectief waren zijn jump cuts perfect, maar hoe konden filmmakers deze techniek vervolgens op een natuurlijke manier integreren in narratieve cinema? In Rusland ontstonden radicale montagetechnieken, samen bekend als de Sovjetmontage, maar Hollywood koos een volledig andere route.

Van de jaren 20 tot de jaren 50, met de opkomst van het Hollywood-studiosysteem, werd de dominante manier van filmen gekenmerkt door “onzichtbaarheid”. Dit wordt ook wel de klassieke Hollywoodfilm genoemd, waarvan het doel was de structuur van de film te “verbergen”. In theorie zou dit het publiek volledig in de film onderdompelen.

Het doorbreken van deze illusie en het publiek eraan herinneren dat het naar een film kijkt, was praktisch taboe. Dat bleef zo tot de Franse Nouvelle Vague verscheen en het regelboek het raam uitgooide. Zonder eer te betonen aan de Fransen zou een definitie van de jump cut onvolledig zijn.

Jump cuts en de Franse Nouvelle Vague

Het moderne gebruik van de jump cut begint bij Jean-Luc Godard en zijn baanbrekende film À bout de souffle (1960), ongetwijfeld een van de beste Nouvelle Vague-films. Op het eerste gezicht is À bout de souffle een crimineel liefdesverhaal, maar alle verwachtingen die je bij zo’n verhaal hebt, worden systematisch ondergraven.

In een beroemde scène rijden de twee hoofdpersonages samen in een auto. De camera blijft steeds op Patricia (gespeeld door Jean Seberg) gericht, maar we springen via meerdere jump cuts naar ogenschijnlijk willekeurige en ongedefinieerde momenten in de toekomst.

Godard saboteert bewust de “onzichtbaarheid” die zo hoog in het vaandel stond bij Hollywood en de mainstream Franse cinema. De montage creëert hier een dissonante werking, en dat is duidelijk de bedoeling. Naar huidige maatstaven lijken deze jump cuts niet zo radicaal, maar in 1960 hadden ze een enorme impact.

Hoe we jump cuts vandaag gebruiken

Je ziet jump cuts nog steeds regelmatig in films, maar de techniek lijkt zich vooral razendsnel op internet te hebben verspreid. Met name videobloggers hebben hem omarmd. Jump cuts in vlogs zijn zo gewoon geworden dat je ze misschien niet eens meer bewust opmerkt.

Je ziet vaak vlogs waarin iemand in één doorlopend shot tegen de camera praat. De montage springt, wat een nieuwe gedachtegang markeert of een sprong vooruit in het verhaal, maar de positie van de vlogger in het kader blijft gelijk.

Bij het monteren van beelden is het uiteindelijke doel altijd om het belangrijkste zo helder mogelijk over te brengen. Daarom is weten hoe je jump cuts gebruikt een cruciale vaardigheid die je helpt de best mogelijke film te maken.

Jump cuts in een montage

Schindler’s List (1993) is een van Steven Spielbergs beste films. De film vertelt het verhaal van zakenman Oskar Schindler, die meer dan duizend Poolse Joodse vluchtelingen redt van de Holocaust door hen in zijn fabriek in dienst te nemen.

Er is een moment in de film waarin jump cuts worden gebruikt, op een manier die je misschien niet verwacht in een film als deze. Het is eigenlijk een speelse, komische montagesequentie in een verder somber Holocaustdrama.

Er zijn twee redenen om in deze scène voor jump cuts te kiezen. Ten eerste geven ze het verstrijken van de tijd weer. Schindler spreekt in zijn kantoor met veel verschillende vrouwen. Zoals bij elke montage kunnen we het hele proces zo snel en efficiënt afhandelen, maar dat is slechts een praktische overweging.

Ten tweede worden de cuts hier gebruikt voor humor. De vrouwen blijken duidelijk niet te kunnen typen, en door hen op deze opeenvolgende manier te tonen, ontstaat er een luchtig moment in een verder duistere film — een intermezzo dat tegelijk het verhaal vooruit helpt.

Jump cuts gebruiken om spanning te vergroten

In Lola rennt (Run Lola Run, 1998) zien we een heel andere toepassing van jump cuts. Lola’s vriend is 100.000 mark kwijtgeraakt die hij eigenlijk aan een misdaadbaas had moeten overhandigen. Lola moet binnen 20 minuten een manier vinden om het geld te regelen om zijn leven te redden.

In de betreffende scène raakt Lola in paniek en overweegt ze alle mogelijke manieren om aan het geld te komen. We zien jump cuts terwijl Lola koortsachtig nadenkt.

Zoals de synopsis al aangeeft, is Lola rennt een razendsnelle film die geen tijd te verliezen heeft. De jump cuts benadrukken dit: ze brengen ons direct in Lola’s gedachtewereld. Ze heeft net verpletterend nieuws ontvangen; ze is angstig en gedesoriënteerd.

Mensen verwerken informatie niet op deze manier. Het menselijk oog verwacht vloeiende, continue beweging; jump cuts gaan tegen deze esthetiek in. Veel films willen dit effect vermijden, maar hier werkt het juist perfect. De montage creëert een stemming voor de toeschouwer, waardoor het een betere keuze is dan standaardshots en -knips.

Jump cuts bij de introductie van personages

Snatch is een misdaadthriller uit 2000 van Guy Ritchie over een groep criminelen die op zoek is naar een gestolen diamant, en over een bokspromotor die werkt voor een sadistische baas.

De film bevat veel van de technieken die Ritchie in al zijn werk gebruikt, waaronder een voorliefde voor snelle montage, het best te zien in de openingssequentie.

Die openingsscène bevat talloze jump cuts en nog allerlei andere stilistische hoogstandjes. De hele sequentie duurt nog geen 90 seconden, en in die tijd moet Ritchie een enorme hoeveelheid informatie overbrengen.

Personages introduceren kost in een scenario altijd moeite, maar Ritchie vindt een effectieve manier om dit via montage te doen. Hij moet ons 12 personages voorstellen, elk met een eigen persoonlijkheid en doel. Om het tempo hoog te houden gebruikt hij jump cuts om de tijd vooruit te spoelen en echte narratieve vaart op te bouwen.

Het duidelijkste voorbeeld van jump cuts in deze sequentie is de introductie van Mickey (gespeeld door Brad Pitt). Hij krijgt een stapel geld, en zijn maat probeert het aan te raken. Mickey slaat meerdere keren naar zijn hand; tussen die slagen zitten jump cuts, waardoor het publiek binnen enkele seconden alles weet wat het over deze man moet weten. Toevallig is dit ook een van Brad Pitts beste acteerprestaties.

Deze jump cut-scène heeft een dubbel doel. De rest van de film zal snel en energiek zijn. Door al in de opening jump cuts te gebruiken, laat Ritchie het publiek direct weten wat voor soort film ze kijken en dat ze zich moeten schrap zetten.

Jump cuts om een gemoedstoestand te benadrukken

Een van de meest verrassende en aangrijpende momenten in The Royal Tenenbaums (2001) is wanneer Richie (Luke Wilson) een zelfmoordpoging doet. Voor het eerst sinds lange tijd begint hij zijn haar te knippen en zich te scheren. In deze sombere scène zien we meerdere jump cuts.

Op het eerste gezicht lijkt dit slechts een praktische keuze: tijd comprimeren en het proces snel afronden. Maar let op de emotionele impact wanneer je de scène bekijkt.

Jump cuts in films worden vaak gebruikt om opwinding of energie te creëren, maar hier vormen ze een poëtische visualisering van verdriet. Wes Anderson hoeft ons niet te laten zien hoe Richie zijn haar knipt. Toch kiest hij ervoor ons een uiterst intiem moment te laten delen met een personage op zijn dieptepunt. De jump cuts visualiseren Richies instabiele, gefragmenteerde emotionele toestand.

Axiale jump cuts

Er bestaat een subtype jump cut dat een vergelijkbaar effect heeft, maar net iets anders wordt uitgevoerd. Waar een gewone jump cut vooruit springt in de tijd binnen hetzelfde shot, verplaatst een axiale jump cut alleen het camerastandpunt langs dezelfde as, zonder een sprong in de tijd.

Met andere woorden: vanuit dezelfde camerahoek verandert de montage abrupt de brandpuntsafstand, langer of korter. Simpel gezegd: bij elke knip wordt het onderwerp in beeld groter of kleiner. Axiale jump cuts werken vergelijkbaar met een zoomlens, maar dan zonder de geleidelijke verandering — de verschuiving is plotseling en schurend.

Een voorbeeld: wanneer E.T. in paniek raakt terwijl Elliott en zijn vrienden op de vlucht zijn voor de autoriteiten, zien we in deze sequentie axiale jump cuts.

Alfred Hitchcock was ook fan van deze techniek en gebruikte scherpe, ontregelende jump cuts tijdens pure horrormomenten. In de beroemde douchescène uit Psycho, wanneer Marion zich omdraait naar de moordenaar, komt de camera via opeenvolgende cuts steeds dichter bij haar schreeuwende mond.

In The Birds is er een scène waarin Lydia, kort na een dodelijke aanval, het lichaam van haar vader ontdekt:

Hitchcock zocht voortdurend naar nieuwe manieren om het publiek een ervaring te geven die overeenkomt met die van de personages (zie ook: de douchescène hierboven en de “Hitchcock-zoom” in Vertigo). In dit moment zorgen de axiale jump cuts ervoor dat we bij elke knip dichter bij de dood komen, waardoor deze schokkende ontdekking voor ons net zo schokkend wordt als voor haar.