Wat is een jump cut? 5 manieren om jump cuts in films te gebruiken

Uitleg van jump cuts in film

Net als de match cut is de jump cut een effectieve montagetechniek waarmee je een sprong in de tijd kunt tonen. Goed gebruikt kan hij het vertellen van het verhaal ondersteunen. We beginnen met de definitie van een jump cut en kijken daarna naar enkele creatieve toepassingen door regisseurs als Spielberg en Guy Ritchie.

Wat is een jump cut?

Een jump cut is een knip binnen één enkel shot waardoor het lijkt alsof het onderwerp plotseling vooruit springt in de tijd. Terwijl de meeste montagetechnieken juist zijn ontworpen om de knip te “verbergen”, is de jump cut een stilistische keuze die de knip volledig zichtbaar maakt.

Sommige filmmakers vinden jump cuts in wezen slecht, omdat ze de aandacht vestigen op het geconstrueerde en gemonteerde karakter van film. Men ziet ze als een schending van de klassieke continuïteitsmontage, die juist een naadloze indruk van tijd en ruimte moet geven voor het verhaal.

Jump cuts verschillen van match cuts doordat die laatste bedoeld zijn om een naadloze overgang tussen twee afzonderlijke scènes te creëren. Het doel van een match cut is meestal een metaforische vergelijking tussen twee verschillende objecten, thema’s of settings.

Hoe je jump cuts in film kunt gebruiken:

• In een montage

• Om spanning te vergroten

• Bij het introduceren van personages

• Om een mentale toestand te benadrukken

• In documentaire-interviews

Waar komt de jump cut vandaan?

Sinds het ontstaan van de film zijn er al jump cuts. Zonder een bepaalde filmmaker te noemen is de definitie van een jump cut onvolledig: Georges Méliès gebruikte deze techniek om magische illusies op het scherm te creëren. Als goochelaar haalde Méliès alles uit deze techniek en maakte hij een aantal opvallende en memorabele “trucshots”.

De mate waarin Méliès experimenteerde met montage maakt hem feitelijk tot de vader van special effects in film. Vanuit een vernieuwend perspectief waren zijn jump cuts perfect, maar hoe konden filmmakers deze techniek op een natuurlijke manier inpassen in verhalende cinema? In Rusland ontstonden radicale montagetechnieken, gezamenlijk bekend als de Sovjetmontage, maar in Hollywood liep het anders.

Van de jaren 20 tot de jaren 50, met de opkomst van het Hollywood-studiosysteem, was de dominante filmstijl gericht op “onzichtbaarheid”. Deze klassieke Hollywoodstijl had als doel de structuur van de film te “verbergen”. In theorie zou dit het publiek volledig onderdompelen in de film.

Het doorbreken van die illusie en het publiek eraan herinneren dat ze naar een film kijken was praktisch taboe. Tot de Franse Nouvelle Vague verscheen en het regelboek het raam uit gooide. Zonder de Fransen te erkennen zou de definitie van jump cut onvolledig zijn.

Jump cuts en de Franse Nouvelle Vague

Het moderne gebruik van de jump cut begint bij Jean-Luc Godard en zijn baanbrekende film À bout de souffle (Breathless) uit 1960, ongetwijfeld een van de beste films van de Nouvelle Vague. Op het eerste gezicht is Breathless een misdaadromance, maar alle verwachtingen rond zo’n verhaal worden systematisch doorbroken.

Er is een scène waarin de twee hoofdpersonen samen in de auto zitten. De camera blijft steeds op Patricia (Jean Seberg) gericht, maar we maken meermaals jump cuts naar ogenschijnlijk willekeurige, onbepaalde momenten in de toekomst.

Godard saboteert bewust de “onzichtbaarheid” die in Hollywood en de Franse mainstreamfilm zo hoog werd gewaardeerd. De montage creëert hier een gevoel van disharmonie, duidelijk met opzet. Naar huidige maatstaven lijken deze jump cuts niet meer zo radicaal, maar in 1960 hadden ze een enorme impact.

Hoe we vandaag jump cuts gebruiken

Hoewel je jump cuts nog steeds vaak in speelfilms ziet, lijkt de techniek vooral op internet een enorme vlucht te hebben genomen. Ze zijn bijzonder populair bij videobloggers. Jump cuts in vlogs zijn zo gewoon geworden dat je ze misschien niet eens meer opmerkt.

Veel vloggers nemen een lange opname op waarin ze rechtstreeks tot de camera spreken. Dan volgt een knip: de gedachte is anders, het verhaal springt vooruit, maar de positie van de vlogger in beeld is hetzelfde.

Bij het monteren zou het uiteindelijke doel moeten zijn: alleen het meest relevante laten zien. Weten hoe je jump cuts gebruikt is daarom een essentiële vaardigheid om je te helpen de beste film te maken.

Jump cuts gebruiken in een montage

Schindler’s List (1993) is een van Steven Spielbergs beste films. De film vertelt het verhaal van zakenman Oskar Schindler, die meer dan duizend Poolse Joodse vluchtelingen redt van de Holocaust door ze in zijn fabriek in dienst te nemen.

Op een bepaald moment wordt er gebruikgemaakt van jump cuts, op een manier die je misschien niet zou verwachten in een film als deze. Het is in wezen een speelse, komische montagesequentie in een verder somber Holocaustdrama.

Er zijn twee redenen om in deze scène voor jump cuts te kiezen. Ten eerste tonen ze het verstrijken van de tijd. Schindler ontvangt in zijn kantoor veel vrouwen. Zoals bij elke montage kunnen we hiermee het hele proces snel en efficiënt tonen, maar dat is slechts een praktische overweging.

Ten tweede worden de knips hier gebruikt voor humor. De vrouwen weten duidelijk niet hoe ze moeten typen, en door hen op deze opeenvolgende manier te tonen ontstaat er een luchtig moment in een verder donkere film – een intermezzo dat tegelijkertijd het verhaal vooruithelpt.

Jump cuts inzetten om spanning te vergroten

In Lola rennt (Run Lola Run, 1998) zien we een totaal andere toepassing van jump cuts. Lolas vriend had 100.000 mark moeten afleveren bij een misdaadbaas, maar is het geld kwijt. Lola moet binnen 20 minuten een manier vinden om het bedrag bij elkaar te krijgen om zijn leven te redden.

In een bepaalde scène raakt Lola in paniek en overweegt ze alle mogelijke manieren waarop ze het geld kan bemachtigen. We zien jump cuts terwijl Lola koortsachtig nadenkt.

Zoals de premisse al aangeeft, is Run Lola Run een razendsnelle film die geen tijd te verliezen heeft. De cuts onderstrepen dit: ze brengen ons direct in Lola’s denkwijze. Ze heeft net verwoestend nieuws gekregen. Ze is angstig en gedesoriënteerd.

Mensen verwerken informatie normaal niet op deze manier. Het menselijk oog verlangt naar vloeiende, continue beweging, en jump cuts gaan in tegen dat esthetische verlangen. Veel films willen dit effect vermijden, maar hier werkt het perfect. De montage roept een gemoedstoestand op bij het publiek en is daardoor effectiever dan een standaard shot-tegenschot.

Jump cuts gebruiken om personages te introduceren

Snatch is een misdaadthriller uit 2000 van Guy Ritchie, over een groep criminelen die op zoek is naar een gestolen diamant en een bokspromotor die werkt voor een sadistische baas.

De film bevat veel van de technieken die Ritchie in zijn oeuvre gebruikt, waaronder zijn voorkeur voor snelle montage, het best zichtbaar in de openingstitels.

De leader zit vol jump cuts en andere flamboyante stijleffecten. De hele sequentie duurt nog geen 90 seconden, en in die tijd moet Ritchie een hoop informatie overbrengen.

Personages introduceren kost meestal veel schermtijd, maar Ritchie vindt een efficiënte manier om dit via montage te doen. Hij moet ons kennis laten maken met 12 personages, elk met een eigen persoonlijkheid en doel. Om tempo te maken gebruikt Ritchie jump cuts om de tijd vooruit te spoelen en een echt narratief momentum op te bouwen.

Het meest opvallende gebruik van jump cuts in de sequentie is bij de introductie van Mickey (Brad Pitt). Hij ontvangt een stapel geld en zijn maat probeert eraan te zitten. Mickey slaat meerdere keren op de hand; tussen de slagen zitten jump cuts. In een paar seconden krijgt het publiek alle essentiële informatie over dit personage. Toevallig is dit ook een van Brad Pitts beste vertolkingen.

Deze jump-cut scène heeft een dubbele functie. De rest van de film zal snel en energiek zijn. Door al in de opening jump cuts te gebruiken, laat Ritchie het publiek precies weten wat voor soort film ze gaan zien en dat ze zich moeten vastgespen.

Jump cuts gebruiken om een mentale toestand te benadrukken

Een van de meest verrassende en ontroerende momenten in The Royal Tenenbaums (2001) is wanneer Richie (Luke Wilson) probeert zelfmoord te plegen. Tot dan toe heeft hij zijn haar en baard laten groeien; in deze sombere scène zien we hem zichzelf knippen en scheren, met meerdere jump cuts.

Op het eerste gezicht lijkt dit een praktische keuze: tijd comprimeren en het proces snel tonen. Maar denk aan de emotionele impact terwijl je kijkt.

Jump cuts worden in films vaak ingezet om opwinding of energie te creëren, maar hier vormen ze een poëtische manier om verdriet te verbeelden. Wes Anderson hoeft Richies kapsel niet in real time te tonen. Het feit dat we deze extreem intieme momenten delen met een personage dat zijn dieptepunt heeft bereikt, is duidelijk een bewuste keuze. De jump cuts visualiseren Richies wankele, gefragmenteerde emotionele toestand.

Axaallijn jump cuts

Er bestaat een subtype van de jump cut met een vergelijkbaar effect, maar net anders uitgevoerd. Waar jump cuts binnen het shot vooruit springen in de tijd, verplaatsen axaallijn jump cuts enkel het camerastandpunt langs dezelfde as, zonder tijdsprong.

Met andere woorden: vanuit dezelfde camerahoek verandert de brandpuntsafstand abrupt – langer of korter. Simpel gezegd: bij elke cut wordt het onderwerp in het beeld groter of kleiner. Axaallijn jump cuts werken vergelijkbaar met een zoom, maar zonder geleidelijke overgang – de verandering is plotseling en schokkend.

Een voorbeeld: wanneer E.T. in paniek raakt terwijl Elliott en zijn vrienden zich verstoppen voor de autoriteiten, zien we axaallijn jump cuts.

Alfred Hitchcock was ook een fan van deze techniek; hij gebruikte harde, ontwrichtende jump cuts in momenten van pure horror. In de beroemde douchescène uit Psycho wordt het shot bijvoorbeeld steeds dichter op Marion gesneden wanneer ze zich omdraait naar de moordenaar en schreeuwt.

In The Birds is er een scène waarin Lydia na een recente dodelijke aanval het lijk van haar vader vindt:

Hitchcock zocht voortdurend naar nieuwe manieren om het publiek hetzelfde te laten ervaren als de personages (zie ook: de douchescène hierboven en de “Hitchcock-zoom” in Vertigo). In dit moment brengen axaallijn jump cuts ons steeds dichter bij de dood, waardoor de schok van de ontdekking net zo hard binnenkomt.