Wat is een jump cut? 5 manieren om jump cuts in films te gebruiken

Uitleg van de jump cut in films

Net als de match cut is de jump cut een effectieve montagetechniek waarmee je een sprong in de tijd kunt verbeelden. Als hij goed wordt gebruikt, kan hij het vertellen van het verhaal ondersteunen. We beginnen met de definitie van een jump cut en kijken daarna naar een paar creatieve manieren waarop regisseurs als Spielberg en Guy Ritchie deze inzetten.

Wat is een jump cut?

Een jump cut is een knip die één enkel shot onderbreekt, waardoor het lijkt alsof het onderwerp ineens vooruit springt in de tijd. Terwijl de meeste montagetechnieken juist ontworpen zijn om de knip te “verbergen”, is de jump cut een stilistische keuze die de knip volledig zichtbaar maakt.

Sommige filmmakers vinden jump cuts in wezen problematisch, omdat ze de aandacht vestigen op de geconstrueerde en gemonteerde aard van de film. Men ziet ze als een schending van de klassieke continuïteitsmontage, die juist bedoeld is om tijd en ruimte in een verhaal naadloos te laten lijken.

Jump cuts verschillen van match cuts doordat die laatste juist een vloeiende overgang tussen twee aparte scènes willen creëren. Het doel van een match cut is meestal om een metaforische vergelijking te maken tussen twee verschillende objecten, thema’s of settings.

Hoe je jump cuts in films kunt gebruiken:

• In een montage

• Om spanning op te voeren

• Bij het introduceren van personages

• Om een geestestoestand te benadrukken

• In documentaire-interviews

Waar komen jump cuts vandaan?

Jump cuts bestaan al sinds het ontstaan van de cinema. De definitie van een jump cut is incompleet zonder een specifieke filmmaker te noemen: Georges Méliès gebruikte deze techniek om magische illusies op het scherm te creëren. Als goochelaar haalde Méliès alles uit deze techniek en maakte hij opvallende en onvergetelijke “trucshots”.

Méliès experimenteerde zoveel met montage dat hij in feite de vader van de special effects in de film werd. Vanuit een vernieuwend perspectief waren zijn jump cuts perfect, maar hoe konden filmmakers deze techniek op een natuurlijke manier in verhalende cinema integreren? In Rusland ontstonden radicale montagetechnieken die samen bekend staan als de Sovjetmontage, maar in Hollywood liep het anders.

Van de jaren 20 tot de jaren 50, met de opkomst van het Hollywood-studiosysteem, werd de mainstream manier van filmen gedomineerd door het idee van “onzichtbaarheid”. In de klassieke Hollywoodcinema was het doel om de structuur van de film te “verbergen”. In theorie zou dat het publiek volledig in de film onderdompelen.

Die illusie doorbreken en het publiek eraan herinneren dat ze naar een film kijken, was zo goed als taboe. Totdat de Nouvelle Vague kwam opzetten en het regelboek uit het raam gooide. Zonder de Fransen eer te bewijzen, blijft de definitie van een jump cut onvolledig.

Jump cuts en de Franse Nouvelle Vague

Het moderne gebruik van jump cuts begint bij Jean-Luc Godard en zijn baanbrekende film À bout de souffle (Breathless) uit 1960, zonder twijfel een van de beste films van de Nouvelle Vague. Op het eerste gezicht is Breathless een misdaadliefdesverhaal, maar alle verwachtingen die je daarbij hebt, worden stuk voor stuk doorbroken.

In één scène zitten de twee hoofdpersonages samen in een auto. De camera blijft steeds op Patricia (gespeeld door Jean Seberg) gericht, maar we springen meerdere keren vooruit naar ogenschijnlijk willekeurige en onduidelijke momenten.

Godard saboteert bewust de “onzichtbaarheid” die Hollywood en de Franse mainstreamfilm zo hoog in het vaandel hadden staan. De montage zorgt hier voor een vervreemdend effect, en dat is duidelijk de bedoeling. Naar huidige maatstaven lijken deze jump cuts misschien niet zo radicaal, maar in 1960 hadden ze een enorme impact.

Hoe we jump cuts vandaag gebruiken

Hoewel je jump cuts nog steeds regelmatig in speelfilms ziet, lijkt de techniek zich online razendsnel te hebben verspreid. Hij is in hoge mate omarmd door videobloggers. Jump cuts zijn in vlogs zo gebruikelijk geworden dat je ze misschien niet eens meer bewust opmerkt.

Veel vloggers nemen lange stukken op waarin ze rechtstreeks in de camera praten. De shots springen, wat een nieuw denkspoor aangeeft of een sprong vooruit in het verhaal, terwijl de vlogger verder op vrijwel dezelfde plek blijft zitten.

Bij het monteren is het uiteindelijke doel dat je overbrengt wat het belangrijkst is. Weten hoe je jump cuts gebruikt, is dus een cruciale vaardigheid om de best mogelijke film te kunnen maken.

Jump cuts in een montage

Schindler’s List (1993) is een van Steven Spielbergs beste films. De film vertelt het verhaal van zakenman Oskar Schindler, die meer dan duizend Poolse Joodse vluchtelingen redt van de Holocaust door ze in zijn fabriek in dienst te nemen.

Op één moment wordt er een jump cut gebruikt op een manier die je in een film van dit soort niet meteen zou verwachten. Het gaat eigenlijk om een speelse, komische montage in een verder somber Holocaustdrama.

Er zijn twee redenen om in deze scène voor jump cuts te kiezen. Ten eerste geven ze het verstrijken van de tijd weer. Schindler ziet in zijn kantoor veel vrouwen langskomen. Zoals bij elke montage kunnen we het hele proces snel en efficiënt laten verlopen, maar dat is vooral een praktische overweging.

Daarnaast worden de cuts hier ingezet voor humor. De vrouwen blijken duidelijk niet te kunnen typen, en door hen op deze opeenvolgende manier te tonen, ontstaat er in een verder duistere film een luchtig moment – een intermezzo dat tegelijkertijd de plot vooruit helpt.

Jump cuts om spanning op te voeren

In Lola rennt (Run Lola Run, 1998) zien we een heel andere toepassing van jump cuts. Lolas vriend is 100.000 mark kwijtgeraakt die hij eigenlijk aan een misdaadbaas had moeten overhandigen, en Lola moet binnen 20 minuten een manier vinden om het geld te regelen om zijn leven te redden.

In deze scène raakt Lola in paniek terwijl ze alle mogelijke manieren overdenkt om aan het geld te komen. We krijgen jump cuts te zien van Lola die koortsachtig nadenkt.

Zoals de synopsis al aangeeft, is Lola rennt een razendsnelle film waarin geen tijd te verliezen is. De cuts benadrukken dat: ze zetten ons rechtstreeks in Lola’s gedachtewereld. Ze heeft net verwoestend nieuws gekregen. Ze is angstig en gedesoriënteerd.

Mensen verwerken informatie niet op deze manier. Het menselijk oog verlangt naar vloeiende, continue beweging; jump cuts gaan in tegen dat esthetische verlangen. Veel films willen dat effect vermijden, maar hier werkt het juist perfect. De montage schept een gemoedstoestand bij de kijker en wordt daardoor een geschiktere techniek dan standaard shots en cuts.

Jump cuts om personages te introduceren

Snatch is een misdaadthriller uit 2000 van Guy Ritchie over een groep criminelen die op zoek zijn naar een gestolen diamant en een bokspromotor die werkt voor een sadistische baas.

De film bevat veel van de technieken die Ritchie in zijn hele oeuvre gebruikt, waaronder zijn voorkeur voor snelle montage, het best te zien in de openingstitels.

De opening bevat een groot aantal jump cuts en allerlei andere stilistische flair. De hele sequentie duurt nog geen 90 seconden, en in die tijd moet Ritchie heel veel informatie overbrengen.

Personages introduceren op papier kost inspanning, maar Ritchie vindt een effectieve manier om dat via de montage te doen. Zijn taak is om ons kennis te laten maken met 12 personages, elk met hun eigen persoonlijkheid en doelen. Om het tempo erin te houden, gebruikt Ritchie jump cuts om de tijd vooruit te spoelen en echte narratieve vaart op te bouwen.

Het duidelijkste voorbeeld van jump cuts in deze sequentie is de introductie van Mickey (gespeeld door Brad Pitt). Hij krijgt een stapel geld, en een van zijn maten probeert het aan te raken. Mickey klapt meerdere keren in zijn handen, met een jump cut ertussen; in een paar seconden krijgt de kijker alle informatie die nodig is over deze man. Toevallig is dit ook een van Brad Pitts beste rollen.

Deze jump-cutscène heeft een dubbel doel. De rest van de film zal snel en energiek zijn. Door al in de opening jump cuts te gebruiken, weet het publiek meteen wat voor soort film ze te zien krijgen, en dat ze zich moeten voorbereiden op een wilde rit.

Jump cuts om een geestestoestand te benadrukken

Een van de meest verrassende en ontroerende momenten in The Royal Tenenbaums (2001) is wanneer Richie (gespeeld door Luke Wilson) een zelfmoordpoging doet. Vlak daarvoor begint hij zijn haar te knippen en zich te scheren. In deze sombere scène zien we meerdere jump cuts.

Op het eerste gezicht lijkt dat gewoon een praktische keuze: tijd comprimeren en het proces snel afronden. Maar let eens op het emotionele effect tijdens het kijken.

Jump cuts in films worden vaak gebruikt om opwinding of energie te creëren, maar in dit geval worden ze een poëtische manier om verdriet te verbeelden. Wes Anderson hoeft Richie niet per se te laten zien terwijl hij zijn haar knipt. Het is een bewuste keuze om een extreem intiem moment te delen met een personage dat op zijn diepste punt is aangekomen. De jump cuts zijn een visuele weergave van Richies instabiele, gefragmenteerde emotionele toestand.

Axiale jump cuts

Er bestaat een subtype van de jump cut met een vergelijkbaar effect, maar een iets andere uitvoering. Jump cuts laten de tijd binnen één shot vooruit springen, terwijl axiale jump cuts alleen het camerastandpunt laten verspringen, zonder een sprong in de tijd.

Met andere woorden: vanuit dezelfde camerahoek verandert het brandpunt bij de knip – langer of korter. Simpel gezegd: bij elke cut wordt het onderwerp in beeld groter of kleiner in het frame. Axiale jump cuts functioneren vergelijkbaar met een zoomshot, maar dan zonder de geleidelijke overgang – de verandering is abrupt en vervreemdend.

Bijvoorbeeld: wanneer Elliott en zijn vrienden zich verbergen voor de autoriteiten, raakt E.T. in paniek. In dat fragment worden axiale jump cuts gebruikt.

Alfred Hitchcock was ook een fan van deze techniek; hij gebruikte harde, ontregelende jump cuts in momenten van pure horror. In de beroemde douchescène van Psycho zie je, wanneer Marion zich omdraait naar de dader, dat de camera steeds dichter bij haar schreeuwende mond komt.

In The Birds is er een scène waarin Lydia na een recente dodelijke aanval het lichaam van haar vader ontdekt:

Hitchcock zocht voortdurend naar nieuwe manieren om het publiek een ervaring te geven die aansluit bij die van zijn personages (zie ook: de eerder genoemde douchescène en de “Hitchcock-zoom” in Vertigo). Door op dit moment axiale jump cuts te gebruiken en ons steeds dichter bij de dood te brengen, wordt de schokkende ontdekking voor ons net zo schokkend als voor het personage.