Wat is een jump cut? 5 manieren om jump cuts in films te gebruiken

Uitleg van de jump cut in film

Net als de match cut is de jump cut een effectieve montagetechniek om een sprong in de tijd te tonen. Juist gebruikt kan hij het verhaal versterken. We beginnen met de definitie, en kijken daarna naar enkele creatieve toepassingen door regisseurs als Spielberg en Guy Ritchie.

Wat is een jump cut?

Een jump cut is een knip binnen één opname, waardoor het onderwerp in beeld lijkt vooruit te springen in de tijd. Terwijl de meeste montagetechnieken bedoeld zijn om de knip te “verbergen”, is de jump cut juist een stijlkeuze die de knip volledig zichtbaar maakt.

Sommige filmmakers vinden jump cuts van nature slecht omdat ze de aandacht vestigen op de geconstrueerde, gemonteerde aard van de film. Men vindt dat ze de regels van de klassieke continuïteitsmontage schenden – montage die juist een naadloze indruk van tijd en ruimte moet geven.

Jump cuts verschillen van match cuts doordat die laatste juist een naadloze overgang tussen twee afzonderlijke scènes willen creëren. Het doel van een match cut is meestal een metaforische vergelijking tussen twee verschillende objecten, thema’s of settings.

Hoe je jump cuts in films kunt gebruiken:

• In een montage

• Om spanning te vergroten

• Bij het introduceren van personages

• Om een mentale toestand te benadrukken

• In documentaire-interviews

Waar komen jump cuts vandaan?

Jump cuts bestaan al sinds het ontstaan van de film. Zonder een bepaalde filmmaker te noemen is de definitie niet compleet: Georges Méliès gebruikte deze techniek om magische illusies op het scherm te creëren. Als goochelaar haalde Méliès alles uit deze techniek en maakte hij een aantal opvallende en onvergetelijke “trucshots”.

Méliès’ experimenten met montage maken hem in feite tot de vader van de special effects in film. Vanuit een vernieuwend, trucmatig perspectief werkte zijn jump cut-techniek perfect, maar hoe integreer je dit natuurlijk in verhalende cinema? In Rusland ontstonden radicaal nieuwe montagetechnieken, samengevat als Sovjetmontage, maar Hollywood koos een totaal andere weg.

Van de jaren 1920 tot de jaren 1950, met de opkomst van het studiosysteem, draaide de dominante Hollywoodstijl om “onzichtbaarheid”. De klassieke Hollywoodfilm wilde de structuur van de film “verbergen”. In theorie zou dit het publiek volledig in het verhaal onderdompelen.

Die illusie doorbreken en de kijker eraan herinneren dat hij naar een film zit te kijken was praktisch taboe. Dat bleef zo tot de nouvelle vague in Frankrijk de regels het raam uitgooide. Zonder de Fransen te noemen is de definitie van de jump cut onvolledig.

Jump cuts en de Franse Nouvelle Vague

Het moderne gebruik van jump cuts begint bij Jean-Luc Godard en zijn baanbrekende film À bout de souffle (1960), ongetwijfeld een van de beste nouvelle vague-films. Aan de oppervlakte is het een misdaadromance, maar alle verwachtingen over zo’n verhaal worden stelselmatig ondergraven.

In een scène rijden de twee hoofdpersonages samen in een auto. De camera blijft op Patricia (Jean Seberg) gericht, maar we springen met meerdere jump cuts naar ogenschijnlijk willekeurige en onzekere momenten in de toekomst.

Godard saboteert bewust de “onzichtbaarheid” die Hollywood en de Franse mainstream zo hoog hielden. De montage creëert een gevoel van disharmonie – duidelijk opzettelijk. Naar huidige maatstaven lijken deze jump cuts niet heel radicaal, maar in 1960 sloegen ze in als een bom.

Hoe we vandaag jump cuts gebruiken

Je ziet nog steeds vaak jump cuts in speelfilms, maar de techniek is vooral online razend populair geworden. Vooral vloggers maken er veel gebruik van. Jump cuts zijn in video blogs zo alledaags dat je ze misschien niet eens meer opmerkt.

Veel vloggers filmen een doorlopend shot waarin ze tegen de camera praten. De montagesprongen markeren een nieuwe gedachte of een sprong in het verhaal, terwijl de positie van de vlogger in beeld gelijk blijft.

Bij het monteren zou je uiteindelijke doel moeten zijn om alleen het belangrijkste over te houden. Weten hoe je jump cuts inzet is daarom een cruciale vaardigheid om je beste films te maken.

Jump cuts gebruiken in een montage

Schindler’s List (1993) is een van Steven Spielbergs beste films. Hij vertelt het verhaal van zakenman Oskar Schindler, die meer dan duizend Poolse Joodse vluchtelingen redt van de Holocaust door ze in zijn fabriek aan te nemen.

Er is een moment in de film waar jump cuts worden ingezet op een manier die je in dit soort films misschien niet verwacht. Het is in wezen een speelse, komische montagesequentie in een verder somber Holocaustdrama.

De keuze voor jump cuts hier heeft twee redenen. Ten eerste laten ze het verstrijken van de tijd zien. Schindler spreekt tijdens zijn kantooruren met veel vrouwen. Zoals bij elke montage kunnen we het hele proces snel en efficiënt afhandelen, maar dat is slechts de praktische kant.

Ten tweede dienen de cuts hier voor humor. Deze vrouwen kunnen duidelijk niet typen, en door hen op deze opeenvolgende manier te tonen ontstaat in een anders zeer donkere film een luchtig moment – een tussenspel dat het verhaal intussen gewoon vooruitduwt.

Jump cuts om spanning te vergroten

In Lola rennt (Run Lola Run, 1998) zien we een heel andere toepassing van jump cuts. Lola’s vriend is 100.000 mark kwijtgeraakt die hij eigenlijk aan een misdaadbaas had moeten overhandigen. Lola moet binnen 20 minuten een manier vinden om het geld te regelen om zijn leven te redden.

In deze scène raakt Lola in paniek en denkt koortsachtig na over alle mogelijke manieren om aan het geld te komen. We zien verschillende jump cuts terwijl Lola zich het hoofd breekt.

Zoals de synopsis al aangeeft is Lola rennt een razendsnelle film zonder tijd te verliezen. De cuts benadrukken dit, en nemen ons direct mee in Lola’s denkwereld. Ze heeft net een verwoestend bericht gekregen. Ze is angstig en gedesoriënteerd.

Mensen verwerken informatie van nature niet op deze manier. Het menselijk oog verwacht vloeiende, continue beweging; jump cuts gaan daar tegenin. Veel films vermijden dat effect, maar hier werkt het perfect. De montage roept een stemming op bij het publiek en wordt daardoor effectiever dan standaard shots en cuts.

Jump cuts gebruiken om personages te introduceren

Snatch is een misdaadthriller uit 2000 van Guy Ritchie over een groep criminelen die jagen op een gestolen diamant, en over een bokspromotor die voor een sadistische baas werkt.

De film bevat veel van Ritchies vaste trucs, waaronder zijn voorliefde voor snelle montage, het beste te zien in de begintitelsequentie.

Die opening zit vol jump cuts en andere opvallende stijleffecten. De hele sequentie duurt nog geen 90 seconden, en in die tijd moet Ritchie een enorme hoeveelheid informatie overbrengen.

Personages introduceren kost in een scenario veel moeite, maar Ritchie vindt een effectieve manier om dat via de montage te doen. Hij moet ons kennis laten maken met 12 personages, elk met een eigen persoonlijkheid en doel. Om tempo te maken gebruikt hij jump cuts om de tijd vooruit te spoelen en echte narratieve vaart op te bouwen.

Het duidelijkste voorbeeld van een jump cut in deze sequentie is de introductie van Mickey (Brad Pitt). Hij krijgt een stapel geld, en zijn maat probeert het aan te raken. Mickey slaat een paar keer in zijn hand, met daartussen een jump cut, en in een paar seconden weet de kijker precies wat hij over deze man moet weten. Toevallig is dit ook een van Brad Pitts beste rollen.

Deze jump cut-scène heeft een dubbele functie. De rest van de film zal snel en energiek zijn. Door meteen jump cuts te gebruiken laat Ritchie het publiek zien wat voor soort film dit is en dat ze zich maar beter kunnen vastgespen.

Jump cuts om een mentale toestand te benadrukken

Een van de meest verrassende en aangrijpende momenten in The Royal Tenenbaums (2001) is wanneer Richie (Luke Wilson) een zelfmoordpoging doet. Vlak daarvoor begint hij zijn haar te knippen en zijn baard te scheren. In deze sombere scène zien we meerdere jump cuts.

Op het eerste gezicht lijkt dat gewoon een praktische keuze – tijd comprimeren en snel door het proces heen gaan. Maar let eens op het emotionele effect tijdens het kijken.

Jump cuts worden in films vaak gebruikt om energie of opwinding te creëren, maar hier worden ze een poëtische manier om verdriet te visualiseren. Wes Anderson hoeft ons niet te laten zien hoe Richie zijn haar knipt. De keuze om deze uiterst intieme momenten te delen met een personage dat op zijn dieptepunt zit, is duidelijk bewust. De jump cuts verbeelden Richies wankele, gefragmenteerde emotionele toestand.

Axiale jump cuts

Er bestaat een subtype van de jump cut dat een vergelijkbaar effect heeft, maar anders wordt uitgevoerd: de axiale jump cut. Bij een jump cut spring je in de tijd binnen één shot; bij een axiale jump cut verspringt alleen het camerastandpunt langs dezelfde as, zonder tijdsprong.

Met andere woorden: vanuit dezelfde camerahoek verandert de brandpuntsafstand abrupt – langer of korter. Simpel gezegd: bij elke knip wordt het onderwerp in beeld ineens groter of kleiner in het frame. Axiale jump cuts werken vergelijkbaar met een zoom, maar dan zonder geleidelijke verandering – de verandering is plotseling en schurend.

Zo raakt ET bijvoorbeeld in paniek terwijl Elliott en zijn vrienden voor de autoriteiten op de vlucht zijn. In die scène zie je axiale jump cuts.

Alfred Hitchcock hield ook van deze techniek en gebruikte harde, ontregelende jump cuts in pure horrormomenten. In de beroemde douchescène in Psycho zoomt de camera in sprongen steeds dichter naar Marion toe terwijl ze naar de moordenaar schreeuwt.

In The Birds is er een scène waarin Lydia na een recente dodelijke aanval het lichaam van haar vader vindt:

Hitchcock zocht voortdurend naar nieuwe manieren om het publiek een ervaring te geven die die van de personages benadert (zie ook: de douchescène hierboven en de “Hitchcock-zoom” in Vertigo). Door hier axiale jump cuts te gebruiken die ons steeds dichter bij de dood brengen, wordt deze schokkende ontdekking voor de kijker net zo schokkend.