Wes Andersons symmetrie en symmetrische montage uitgelegd

Wes Andersons gebruik van symmetrie in kadrering is al vaak besproken – maar wist je dat symmetrie ook terugkomt in zijn montagestijl? Wes Anderson past symmetrie toe in alle aspecten van zijn filmmaken, van gebeurtenispatronen tot mise-en-scène en setdesign. In dit artikel laten we je de kunst achter Wes Andersons symmetrische montage zien; na het lezen begrijp je hoe die werkt en waarom ze zijn stijl zo krachtig ondersteunt.

Analyse van Wes Andersons stijl

Voor de meeste filmmakers is het moeilijk om een volledig eigen stijlcategorie te creëren, maar Wes Anderson is een regisseur met een volstrekt unieke stijl. Andersons kleurgebruik is een van zijn meest herkenbare visuele kenmerken – maar zijn werk gaat veel verder dan levendige personages en verfijnd production design. Laten we eerst definiëren wat symmetrische montage is.

Wat is symmetrische montage?

Symmetrische montage is een montagestijl waarin één of meerdere elementen van het ene shot overeenkomen met die van het volgende. Dat beperkt zich niet tot simpele match cuts, maar omvat ook mise-en-scène, setdesign en timing. Symmetrische montage sluit continuïteitsmontage of non‑continuïteitsmontage niet uit, maar vormt een stilistische uitbreiding van beide tijdtechnieken.

Elementen van symmetrische montage:

• Kadrering

• Blokelementen

• Enscenering

• Patroongebeurtenissen

• Ritme

Symmetrische montage: shot/reverse shot

Sinds het ontstaan van de film gebruiken filmmakers een techniek die “shot/reverse shot” heet: eerst film je één subject, daarna draai je de as om het andere subject te filmen. Vaak worden hierbij contrasterende hoeken gebruikt; bijvoorbeeld eerst een over‑de‑rechterschouder‑shot, gevolgd door een over‑de‑linkerschouder‑shot. Anderson pakt dit echter vaak heel anders aan – hij plaatst zijn onderwerpen meestal in het midden van het beeld.

Wes Andersons symmetrische kadrering in The Royal Tenenbaums

Voor Anderson is dit geen gimmick; de symmetrische compositie in shot/reverse‑shot is een essentieel onderdeel van zijn regiestijl.

Bij deze aanpak gebruikt hij allerlei verschillende shotgroottes, van medium shot tot close‑up en alles daartussenin.

Wes Andersons gebruik van symmetrische shotgroottes in Isle of Dogs

Als je dus wilt monteren “zoals Anderson”, wees dan niet bang om symmetrische shots te gebruiken. Varieer in shotgroottes om de afstand tussen kijker en subject te laten veranderen. Je kunt dit thuis eenvoudig oefenen met twee personen: plaats ze aan weerszijden van het frame zodat ze samen een 180‑gradenlijn vormen.

Film eerst de eerste persoon frontaal, precies in het midden van het beeld. Film daarna de tweede persoon frontaal, ook in het midden. En voilà: je hebt een symmetrische shot/reverse‑shot.

Symmetrische montage: patroongebeurtenissen

In veel van Andersons beste films, waaronder Moonrise Kingdom, vind je een sterk gevoel voor patroon. Zo verandert hij iets eenvoudigs als twee personages die in een rechte lijn lopen in een schoolvoorbeeld van symmetrische montage. De spiegelende mise‑en‑scène en blocking, en de manier waarop Sam en Suzy visueel worden uitgelijnd, illustreren dit duidelijk.

In andere scènes gebruikt Anderson patroongebeurtenissen als narratieve techniek van “juxtapositie”. In deze scène neemt hij ons via een soort telefonisch estafettespel mee door de wereld van The Grand Budapest Hotel. Elk segment eindigt met een symmetrisch shot en maakt slim gebruik van een iriseffect.

Ook het proces van het filmen van elk frame kan als symmetrisch worden gezien; in de wereld van The Grand Budapest Hotel zijn conciërge en piccolo namelijk even belangrijk voor zowel het verhaal als de beeldcompositie.

Patroongebeurtenissen kom je overal in films tegen, van trainingsmontages tot verhoorscènes. Groundhog Day van Harold Ramis is een goed voorbeeld van hoe herhaling effectief werkt in symmetrische montage. Je merkt dat Ramis de cadrering van de klok constant verandert, waarbij de camera steeds dichter op de tikkende cijfers komt.

Onthoud: symmetrische montage gaat niet alleen over symmetrische compositie! Ze kan ook zitten in terugkerende gebeurtenissen en ritmische montage. Groundhog Day is een perfect voorbeeld dat de verschillende elementen van symmetrische montage laat zien.

Wes Andersons metrische montage

Wat hebben Wes Anderson en de Sovjet‑montagetheorie met elkaar gemeen? Verrassend veel. De Sovjet‑montagetheorie – een filmbeweging die in de jaren 1910, 1920 en vroege jaren 1930 in de Sovjet‑Unie opkwam – beschrijft vijf types montage.

Een van die vijf is “metrische montage”, gedefinieerd als het snijden van shots op basis van een vast aantal frames. Twee of meer opeenvolgende shots die exact hetzelfde aantal frames duren, gelden als voorbeeld van metrische montage.

In de moderne filmwereld is metrische montage bijna in onbruik geraakt. Toch zijn er nog regisseurs die deze techniek inzetten; Anderson is er een van.

In The Royal Tenenbaums gebruikt Anderson bij de introductie van elk hoofdpersonage grotendeels metrische montage. Sommige theoretici stellen dat deze symmetrische shotcompositie de aandacht afleidt van het ritme.

Wes Andersons shotgebruik • Metrische montage in The Royal Tenenbaums

Ritmische montage is een vorm van montage die is afgestemd op het muzikale ritme. Goed toegepaste ritmische montage geeft een film onmiskenbaar een vloeiende narratieve cadans. Anderson past ritmische montage op geraffineerde wijze toe in veel van zijn films.