Wat is de “regel van drie” – een literaire schrijftechniek

De regel van drie is een van de belangrijkste regels in het schrijven – maar wat is de regel van drie nu precies? We gaan deze boeiende en praktische regel verkennen door zinnen, situaties en verhalen te analyseren. Dit artikel dient als naslaggids, zodat je er altijd op kunt terugvallen wanneer je tijdens het schrijven vastloopt.

Waarom is de regel van drie belangrijk?

Hij beïnvloedt alles, van zinsstructuur tot plot. Nog belangrijker: hij is uitgegroeid tot een soort ingebouwd communicatiepatroon bij mensen wereldwijd. We gaan de afzonderlijke toepassingen zo bespreken, maar laten we eerst definiëren wat de regel van drie is.

Wat is de regel van drie?

De regel van drie is een narratief principe dat stelt dat mensen concepten, situaties en ideeën gemakkelijker begrijpen wanneer ze in groepjes van drie worden gepresenteerd. In de loop der tijd hebben antropologen bevestigd dat deze regel een archetypisch principe is, toepasbaar op drie niveaus: zinnen, situaties en verhalen.

Subtypes van de regel van drie

• Drie woorden drukken dezelfde betekenis uit (leven, vrijheid en het nastreven van geluk)

• Tricolon: wanneer drie parallelle elementen een vergelijkbaar aantal woorden of lettergrepen hebben (veni, vedi, vici); (ik kwam, ik zag, ik overwon)

We weten dus dat deze regel een belangrijk schrijfprincipe is, maar hoe wordt hij nu precies toegepast op de drie niveaus: zinnen, situaties en verhalen?

De regel in zinnen

Deze regel wordt waarschijnlijk het vaakst in zinnen gebruikt. Hoewel je misschien denkt dat het geforceerd is, blijkt het in de praktijk bijna altijd bevredigend.

In ons artikel over De Schorpioen en de Kikker staat bijvoorbeeld de volgende zin: “Het verhaal van De Schorpioen en de Kikker kan worden gebruikt om personage‑archetypen te demonstreren, te ondermijnen en over te brengen.”

In dit voorbeeld gebruikt de zin de regel van drie om drie werkwoorden te benadrukken: demonstreren, ondermijnen en communiceren. Maar de regel hoeft niet per se met werkwoorden te werken; hij kan ook met zelfstandige naamwoorden.

Neem bijvoorbeeld deze zin uit ons artikel over de beste films van John Carpenter: zijn verhalen verkennen de donkere kant van het onbekende (the dark side of the unknown), de hoogmoed van menselijke instituties (the hubris of man’s institutions), en het middengebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten (the middle ground where science and the spiritual world meet).

Laten we die zelfstandige naamwoorden vet maken: de donkere kant van het onbekende, de hoogmoed van menselijke instituties, en het middengebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten. Dat loopt erg soepel.

Je zult deze regel ook vaak in marketing tegenkomen. Hier zijn enkele voorbeelden van slogans en filmtitels die de regel van drie gebruiken.

• The Good, the Bad, and the Ugly

• Lock, Stock and Two Smoking Barrels

• Stop, Look and Listen

• Sex, Lies and Videotape

• Snap! Crackle! Pop!

Kortom, de regel van drie is een belangrijk onderdeel bij het schrijven van krachtige titels en zinnen. Houd hem in gedachten wanneer je schrijft, zodat je tekst vloeiender wordt.

De regel in situaties

Hoe vaak heb je in films of series gezien dat een personage het plan van de schurk in drie stappen samenvat?

“Hij is van plan om het transportschip van de prinses aan te vallen, haar gevangen te nemen en haar thuisplaneet te vernietigen.”

We zien dit niet alleen in Star Wars, maar in vrijwel alle verhalen die de mensheid kent. Wanneer je een situatie beschrijft met de regel van drie, zorg er dan voor dat je het belangrijkste als laatste bewaart.

Denk erover na: je wilt de belangrijkste stap niet als eerste noemen, want dan voelen de twee volgende stappen onbelangrijk aan.

Soms is het belangrijkste onderdeel juist het onderdeel dat het makkelijkst wordt vergeten. In het scenario van Star Wars beschrijft Obi‑Wan Kenobi Anakin Skywalker als “de beste sterrenschip‑piloot in het sterrenstelsel, een vindingrijke krijger en een goede vriend.”

“De beste sterrenschip‑piloot in het sterrenstelsel” lijkt het belangrijkste, maar in werkelijkheid is “vriend” de kern. Lucas gebruikt het getal drie hier heel doelbewust om een emotionele resonantie te creëren.

De regel in de structuur van het plot

De regel van drie vormt ook de basis van de klassieke driedelige structuur. Volgens de driedelige structuur werkt elk verhaal het beste in drie delen: begin, midden en einde.

De logica achter het monteren van trailers sluit daar vaak op aan.

De kracht van drie werkt ook op macro‑niveau, bijvoorbeeld in relaties tussen personages. Enkele bekende voorbeelden:

• De drie musketiers

• De drie biggetjes

• De drie Stooges

• De drie bezoeken aan de hut van de kluizenaar (San Gu Mao Lu)

• Harry, Ron en Hermelien (Harry Potter)

• Luke, Leia en Han Solo (Star Wars)

• Bella, Edward en Jacob (Twilight)

• De geest van het Verleden, het Heden en de Toekomst van Kerstmis (A Christmas Carol)

Sommige van de bekendste relaties tussen personages in de geschiedenis zijn op “drie” gebaseerd. Er zijn drie manieren om over een drietal personages te schrijven: de eerste is om drie personages als een eenheid neer te zetten (zoals de drie wijzen). De tweede is om het conflict tussen drie personages te laten ontstaan, zoals bij Harry, Ron en Hermelien. De derde is om een liefdesdriehoek te creëren, zoals tussen Bella, Edward en Jacob. Het enige verschil tussen de tweede en de derde manier is of er wel of geen romantisch element aanwezig is.

De voorbeelden in dit artikel zijn slechts een paar manieren om deze regel te gebruiken. Let er de volgende keer dat je een tekst leest of een film kijkt eens op hoe de auteur de regel van drie toepast – waarschijnlijk leer je zo iets nieuws over vertelpatronen.