Wat is “Save the Cat” – uitleg van Blake Snyders beat sheet

Wat betekent Save the Cat? Als je geïnteresseerd bent in scenario­schrijven of het vak aan het leren bent, is de kans groot dat je de uitdrukking “Save the Cat” ergens bent tegengekomen. Om Save the Cat uit te leggen is wat extra context nodig, omdat de term zowel als werkwoord als als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Met andere woorden: Save the Cat is zowel een boek over scenario­schrijven als een vertelmechanisme. Laten we beginnen met een overzicht van het boek, daarna gaan we in op de titel­aanbeveling en kijken we naar al het andere dat het boek biedt.

Wat is “Save the Cat”?

Save the Cat is een non-fictie­bestseller over scenariotechniek van Blake Snyder. Na publicatie in 2005 werd Save the Cat al snel een van de erkende, gezaghebbende boeken over scenario­schrijven.

“Save the Cat” is tegenwoordig een soort afkorting voor een traditionele scenario­structuur die op veel moderne Hollywood­films kan worden toegepast.

Kenmerken van Save the Cat:

• Drie­aktestructuur

• Vijftien story beats

• Vooral gebruikt in Amerikaanse Hollywoodfilms

Wie is Blake Snyder?

Blake Snyder was een succesvol Hollywood­scenarioschrijver die meerdere scripts verkocht, soms voor zeven­cijferige bedragen. Twee speelfilms naar zijn scenario’s zijn geproduceerd en uitgebracht.

Snyder maakte optimaal gebruik van zijn ervaring in de filmindustrie en schreef wat hij hoopte dat de ultieme gids voor aspirant-professionele scenaristen zou worden.

Er zijn verschillende vervolgdelen op Save the Cat, waaronder Save the Cat Strikes Back en Save the Cat! Writes for TV. Sommige daarvan zijn door Snyder zelf geschreven, andere door zijn leerlingen na zijn plotselinge overlijden in 2009.

De adviezen uit Save the Cat worden veel geprezen, maar krijgen ook kritiek. Critici stellen dat de tips leiden tot formulematig vertellen, en hekelen dat het boek schrijvers zou aanzetten om te leunen op vertrouwde, succesvolle patronen in plaats van creativiteit en originaliteit te stimuleren.

Wat betekent “de kat redden”?

De titel Save the Cat verwijst naar een door Blake Snyder bedachte scenarioterm voor een specifieke plottechniek. De Save the Cat-methode houdt in dat je de protagonist aan het begin van het verhaal iets bewonderenswaardigs laat doen, zodat het publiek hen aardig vindt en zich met hen identificeert. De protagonist een kat laten redden kan letterlijk of figuurlijk zijn.

Een “Save the Cat-scène” aan het begin van je script kan snel sympathie en affectie voor je hoofdpersonage oproepen. Sommige schrijvers en critici hebben bezwaar tegen deze techniek, onder meer omdat zo’n scène als manipulatief of cliché wordt gezien. Anderen verzetten zich tegen het idee dat een protagonist altijd sympathiek en/of bewonderenswaardig moet zijn.

Overige kernpunten van het boek

De plottechniek uit de titel is beslist niet het enige waardevolle in Save the Cat. Het boek bevat ook structuur­analyses van succesvolle films, loglines, formules om loglines voor originele verhalen te schrijven, enzovoort.

Nog bekender dan de Save the Cat-plotdevice is de Save the Cat-beat sheet.

De Save the Cat-beat sheet werd al snel een van de populairste modellen voor scenario­structuur. De 15 beats binnen dit model van een drie­aktestructuur zijn gebaseerd op een beproefde structuur die Snyder opstelde na analyse van tientallen succesvolle films en scripts.

De beat sheet is het structuurmodel dat Snyder zelf voor zijn scripts gebruikte – scripts die goed verkochten. Sommige lezers van het boek hebben na het toepassen van de Save the Cat-beat sheet zelfs hun eigen scenario’s verkocht.

De Save the Cat-story beats

Wat zijn die ‘heilige’ story beats precies? Snyder heeft zijn vijftien beats nauwkeurig uitgewerkt en geeft zelfs aan op welke pagina ze idealiter plaatsvinden. Het zijn natuurlijk slechts richtlijnen – elk verhaal is anders. Maar het biedt wel een helder startkader.

Dit spreekt grotendeels voor zich. Snyder stelt dat de openings­scene van een film belangrijk is, omdat die de wereld, de toon en de personages neerzet. Vrijwel elk script volgt deze regel, of het nu de Save the Cat-structuur gebruikt of niet.

De meeste goede films hebben een bepaald thema. Soms meerdere doorlopende thema’s. Maar volgens Snyder moet het hoofdthema rond pagina vijf benoemd worden.

Stel bijvoorbeeld dat het thema van je film de kracht van gemeenschap is, en dat de protagonist die les in de loop van het verhaal leert. Dan kun je op pagina vijf een collega van de protagonist laten zeggen: “Devin, waarom accepteer je nooit hulp van iemand?” – dat is de thematische uitspraak.

De eerste tien pagina’s zijn cruciaal. Wanneer je Save the Cat gebruikt, moet je in dit deel de look & feel van de film neerzetten en de meeste hoofdpersonages introduceren.

Dit is ook het moment waarop je de ‘nulstand’ van je protagonist vastlegt: hoe ziet hun leven eruit vóór de ingrijpende verandering?

Over ingrijpende veranderingen gesproken – dat is het grote moment, ook wel de ‘inciting incident’ of katalysator genoemd.

Je personage zal het belang van de katalysator misschien eerst ontkennen, maar tegen het einde van de eerste akte zet het hen onvermijdelijk op een compleet nieuw spoor.

Na de katalysator twijfelt de protagonist of hij/zij in actie moet komen.

Stel dat de katalysator is dat iemand de protagonist komt vertellen dat hij zijn kind uit de toekomst is, en dat de protagonist in Antarctica een wetenschapper moet vinden om de wereld te redden. De daaropvolgende pagina’s laten de protagonist worstelen met die informatie. Dat kan toch onmogelijk echt zijn, dat toekomstkind? Waarom zouden ze de wereld moeten redden?

Dit is de beslissing van de protagonist waardoor het verhaal echt van start gaat. In ons voorbeeld: de protagonist stapt op een schip naar Antarctica. Daarmee gaan we de tweede akte in.

De hoofdverhaallijn is onderweg, dus het is tijd voor een sub­plot. Misschien ontmoet de protagonist, tijdens de zoektocht naar de wetenschapper op Antarctica, iemand die uiteindelijk zijn toekomstige echtgenoot wordt.

Dit is een van Snyders minst strak afgebakende beats. Nu je protagonist in de nieuwe wereld is aangekomen of zijn nieuwe krachten heeft ontdekt, neem je de tijd om hem of haar die wereld te laten verkennen.

In Harry Potter wordt veel tijd besteed aan het opbouwen van Harry’s nieuwe wereld:

Wat zijn de regels van deze wereld? Wat is anders? Wat is hetzelfde?

Het midpoint kan vele vormen aannemen. De protagonist kan een valse overwinning boeken – hij denkt dat hij gewonnen heeft, maar er wacht hem nog veel ellende.

Of hij lijdt een zware nederlaag – verliest een vriend, belandt in een geloofscrisis, enzovoort. De precieze vorm van het midpoint bepaal jij. Belangrijk is dat het een sleutelmoment is. Verderop volgt een nadere analyse van hoe een midpoint kan werken.

De iconische “laatste foto” draaien:

Dit hoeft niet letterlijk zo in het script te staan, al mag dat wel. In essentie is dit het deel van het scenario waarin alles een stuk moeilijker wordt. Laten we teruggaan naar ons Antarctica-verhaal.

In het midden vond de protagonist de wetenschapper, maar in deze sectie blijkt dat een valse overwinning te zijn. De wetenschapper heeft geen idee waar de protagonist het over heeft en denkt dat hij gek is. In deze pagina’s moet de protagonist zelf proberen te begrijpen wat zijn toekomstige kind bedoelde.

Het diepste dal. Niets lijkt nog te lukken voor de protagonist.

We straffen ons personage echt met deze plotbeat. Misschien verliest hij zijn mentor. Misschien wordt hij overweldigd door zelftwijfel.

In deze pagina’s reageert je protagonist op de ‘All is Lost’-gebeurtenis. Dit is vermoedelijk zijn meest wanhopige moment. Hij staat op het punt op te geven. Misschien hééft hij al opgegeven.

We gaan de laatste akte in. ‘Break into Three’ is de laatste stuiptrekking – de protagonist zegt in feite: “Laat maar. We gaan er gewoon voor.” Dat kan dankzij een meevaller zijn, of door een hernieuwd gevoel van doelgerichtheid.

Hoe dan ook, deze beat vertelt ons dat ons personage weliswaar terneergeslagen is, maar nog niet verslagen.

Dit is het meest spectaculaire deel, ook wel de climax (of anti­climax) genoemd. Alles wat de protagonist tot nu toe heeft geleerd (en alles wat hij altijd al in zich had) komt samen in een grote eindconfrontatie. Die kan gericht zijn tegen de antagonist, maar ook tegen zijn innerlijke demonen.

Dat hangt volledig af van het soort verhaal dat jij vertelt.

Maar hoe dan ook: dit is de climax. Rond de verhaallijnen af en geef je publiek een einde dat de eerste twee aktes de moeite waard maakt.

Alles is voorbij. Het is tijd om het publiek een blijvend visueel beeld mee te geven dat je verhaal samenvat en misschien teruggrijpt op het openingsbeeld.

Neem bijvoorbeeld de iconische laatste shot uit The Graduate:

Onze protagonist heeft gekregen wat hij wilde, maar staat nu voor een onzekere toekomst. Wat nu?

Dit is een perfect film­einde: het rondt de plot af en benadrukt tegelijk het thema van jeugdige stuurloosheid.

Snyders 15 beats zijn niet voor iedereen, en zeker geen absolute voorwaarde voor een goed script.

Maar je aan de Save the Cat-regels houden betekent niet dat je scenario creativiteit of originaliteit mist. Het hangt volledig af van het verhaal dat jij wilt vertellen.