Wat is de “regel van drie” – een literaire schrijftool

De regel van drie is een van de belangrijkste regels in het schrijven – maar wat is de regel van drie nu precies? We gaan deze boeiende en praktische regel verkennen aan de hand van voorbeelden in zinnen, situaties en verhalen. Dit artikel dient als naslaggids waarnaar je kunt teruggrijpen wanneer je tijdens het schrijven een blokkade ervaart.

Waarom is de regel van drie belangrijk?

Ze beïnvloedt alles, van zinsstructuur tot plot. Belangrijker nog: ze is uitgegroeid tot een ingebakken communicatiemodel voor mensen over de hele wereld. We zullen deze regels één voor één bespreken, maar laten we eerst de regel van drie definiëren.

Wat is de regel van drie?

De regel van drie is een narratief principe dat stelt dat mensen concepten, situaties en ideeën makkelijker begrijpen wanneer ze in groepen van drie worden gepresenteerd. In de loop der tijd hebben antropologen bevestigd dat deze regel een archetypisch principe is dat op drie niveaus van toepassing is: zin, situatie en verhaal.

Subtypen van de regel van drie

• Drie woorden drukken één en dezelfde betekenis uit (leven, vrijheid en het nastreven van geluk)

• Tricolon: wanneer drie nevengeschikte elementen ongeveer hetzelfde aantal woorden of lettergrepen hebben (veni, vedi, vici); (ik kwam, ik zag, ik overwon)

We weten dus dat deze regel een belangrijk schrijfprincipe is, maar hoe wordt ze nu precies toegepast op de drie niveaus: zin, situatie en verhaal?

De regel toegepast op zinnen

Deze regel wordt misschien wel het vaakst in zinnen gebruikt. Het kan wat geforceerd lijken, maar het resultaat is bijna altijd bevredigend.

In ons artikel over De Schorpioen en de Kikker komt bijvoorbeeld deze zin voor: “Het verhaal van De Schorpioen en de Kikker kan worden gebruikt om personage‑archetypen te tonen, te ondermijnen en over te brengen.”

In dit voorbeeld gebruikt de zin de regel om drie werkwoorden te benadrukken: demonstreren, ondermijnen en communiceren. De regel hoeft echter niet per se met werkwoorden te worden gebruikt; je kunt ook met zelfstandige naamwoorden werken.

Neem dit voorbeeld uit ons artikel over de beste films van John Carpenter: zijn verhalen verkennen de donkere kant van het onbekende (the dark side of the unknown), de hoogmoed van menselijke instituties (the hubris of man’s institutions) en het grensgebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten (the middle ground where science and the spiritual world meet).

Laten we deze zelfstandige naamwoorden vet drukken: de donkere kant van het onbekende, de hoogmoed van menselijke instituties en het grensgebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten. Dat klinkt vloeiend.

Je zult deze regel ook opmerken in marketing. Hier zijn een paar voorbeelden van slogans en filmtitels die de regel van drie gebruiken:

• The Good, the Bad, and the Ugly / De goede, de slechte en de lelijke

• Lock, Stock and Two Smoking Barrels / Lock, Stock and Two Smoking Barrels

• Stop, Look and Listen / Stop, kijk en luister

• Sex, Lies and Videotape / Seks, leugens en videotape

• Snap! Crackle! Pop! / Knak! Knisper! Knal!

Kortom, deze regel is een belangrijk onderdeel van het schrijven van effectieve titels en zinnen. Houd haar in gedachten tijdens het schrijven om je tekst vloeiender te maken.

De regel maakt situaties rijker

Hoe vaak heb je in een film of serie een personage de plannen van de schurk in drie stappen horen samenvatten?

“Hij is van plan het transportschip van de prinses aan te vallen, haar gevangen te nemen en vervolgens haar thuisplaneet te vernietigen.”

We zien dit niet alleen in Star Wars, maar in vrijwel alle verhalen die de mensheid kent. Wanneer je een situatie met de regel van drie beschrijft, bewaar dan altijd het belangrijkste element voor het laatst.

Bedenk eens: je wilt het belangrijkste punt niet als eerste noemen, want dan lijken de twee volgende punten onbelangrijk.

Soms is het belangrijkste punt juist het meest makkelijk te vergeten. In het script van Star Wars beschrijft Obi-Wan Kenobi Anakin Skywalker als “de beste sterrenschip­piloot in de melkweg, een vindingrijke strijder en ook een goede vriend”.

“De beste sterrenschip­piloot in de melkweg” lijkt het belangrijkst, maar in werkelijkheid is “vriend” de kern. Lucas gebruikt het getal drie op slimme wijze om een emotioneel resonante sfeer te creëren.

De regel geeft structuur aan de plot

Deze regel vormt ook de basis van de klassieke driedelige structuur. De driedelige structuur gaat ervan uit dat elk verhaal het best werkt in drie delen: begin, midden en einde.

Een manier van denken over de structuur van trailers

De kracht van drie werkt ook op macroniveau, bijvoorbeeld in relaties tussen personages. Hier zijn een paar veelvoorkomende voorbeelden:

• De drie musketiers

• De drie biggetjes

• De drie Stooges

• De drie bezoeken aan de kluizenaar (San Gu Mao Lu)

• Harry, Ron en Hermelien (Harry Potter)

• Luke, Leia en Han Solo (Star Wars)

• Bella, Edward en Jacob (Twilight)

• De geest van het verleden, de geest van het heden en de geest van de toekomst (A Christmas Carol)

Enkele van de beroemdste relaties in de geschiedenis zijn op drieën gebaseerd. Er zijn drie manieren om een trio te schrijven: de eerste is om drie personages op één lijn te zetten (zoals de Drie Wijzen). De tweede is om het conflict te laten ontstaan tussen drie personages zoals Harry, Ron en Hermelien. De derde is om een liefdesdriehoek te creëren, zoals tussen Bella, Edward en Jacob. Het enige verschil tussen de tweede en derde manier is of er een romantisch element aanwezig is.

De voorbeelden in dit artikel zijn slechts enkele manieren om de regel van drie toe te passen. Let er de volgende keer dat je een tekst leest of een film kijkt eens op hoe de auteur deze regel gebruikt – de kans is groot dat je iets nieuws ontdekt over narratieve patronen.