Wat is de “regel van drie” – een literaire schrijftechniek

De regel van drie is een van de belangrijkste regels in het schrijven – maar wat is de regel van drie nu precies? We gaan deze boeiende en praktische regel verkennen aan de hand van voorbeelden in zinnen, situaties en verhalen. Dit artikel dient als naslaggids, zodat je het erbij kunt pakken wanneer je tijdens het schrijven vastloopt.

Waarom is de regel van drie belangrijk?

Hij beïnvloedt alles, van zinsstructuur tot verhaallijn. Belangrijker nog: het is wereldwijd een ingebakken communicatiemodel voor mensen geworden. We gaan deze regels één voor één doornemen, maar laten we eerst definiëren wat de regel van drie is.

Wat is de regel van drie?

De regel van drie is een narratief principe dat stelt dat mensen concepten, situaties en ideeën makkelijker begrijpen als ze in groepen van drie worden gepresenteerd. In de loop van de tijd hebben antropologen bevestigd dat deze regel een archetypisch principe is dat op drie niveaus van toepassing is: de zin, de situatie en het verhaal.

Subtypes van de regel van drie

• Drie woorden drukken dezelfde betekenis uit (leven, vrijheid en het nastreven van geluk)

• Tricolon: gebruikt wanneer drie nevenschikkingen een vergelijkbaar aantal woorden of lettergrepen hebben (veni, vedi, vici); (ik kwam, ik zag, ik overwon)

We weten dus dat deze regel een belangrijk schrijfprincipe is, maar hoe wordt hij precies toegepast op de drie niveaus: zinnen, situaties en verhalen?

De regel toegepast op zinnen

Deze regel wordt misschien wel het vaakst gebruikt in zinnen. Hoewel het misschien wat geforceerd lijkt, werkt het in de praktijk vrijwel altijd bevredigend.

In ons artikel over De Schorpioen en de Kikker staat bijvoorbeeld deze zin: “Het verhaal van De Schorpioen en de Kikker kan worden gebruikt om personage‑archetypen te laten zien, te ondermijnen en over te brengen.”

In dit voorbeeld gebruikt de zin de regel om drie werkwoorden van handeling te benadrukken: demonstreren, ondermijnen en communiceren. Maar de regel vereist niet per se werkwoorden; hij kan ook met zelfstandige naamwoorden worden toegepast.

Neem dit voorbeeld uit ons artikel over de beste films van John Carpenter: zijn verhalen onderzoeken de donkere kant van het onbekende (the dark side of the unknown), de hoogmoed van menselijke instituties (the hubris of man’s institutions) en het raakvlak waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten (the middle ground where science and the spiritual world meet).

Laten we deze zelfstandige naamwoorden vet zetten: de donkere kant van het onbekende, de hoogmoed van menselijke instituties en het raakvlak waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten. Dat klinkt vloeiend.

Je zult deze regel ook in marketing vaak tegenkomen. Hier zijn enkele slogans en filmtitels die de regel van drie gebruiken:

• The Good, the Bad, and the Ugly / De goede, de slechte en de lelijke

• Lock, Stock and Two Smoking Barrels / Lock, Stock and Two Smoking Barrels

• Stop, Look and Listen / Stop, Look and Listen

• Sex, Lies and Videotape / Sex, Lies and Videotape

• Snap! Crackle! Pop! / Snap! Crackle! Pop!

Kortom, deze regel is een belangrijk onderdeel van het schrijven van pakkende titels en zinnen. Denk tijdens het schrijven aan deze regel om je tekst vloeiender te maken.

De regel maakt situaties gelaagder

Hoe vaak heb je in een film of tv‑serie gezien dat een personage het plan van de schurk in drie stappen samenvat?

“Hij is van plan het transportschip van de prinses aan te vallen, haar gevangen te nemen en vervolgens haar thuisplaneet te vernietigen.”

We zien dit niet alleen in Star Wars, maar in vrijwel elk verhaal dat de mensheid kent. Wanneer je de regel van drie gebruikt om een situatie te beschrijven, zorg er dan voor dat je het belangrijkste onderdeel tot het laatst bewaart.

Denk erover na: je wilt niet het belangrijkste punt vooropzetten, want dan lijken de volgende twee punten er niet meer toe te doen.

Soms is het belangrijkste punt juist het punt dat het makkelijkst vergeten wordt. In het script van Star Wars beschrijft Obi‑Wan Kenobi Anakin Skywalker als “de beste sterrenschip‑piloot in het sterrenstelsel, een vindingrijke strijder en een goede vriend”.

“De beste sterrenschip‑piloot in het sterrenstelsel” lijkt het belangrijkst, maar in werkelijkheid is de “vriendschap” de kern. Lucas gebruikt het getal drie op een subtiele manier om een emotionele sfeer op te roepen die blijft hangen.

De regel licht de verhaallijnstructuur toe

De regel vormt ook de basis van de klassieke driedelige structuur. Die gaat ervan uit dat elk verhaal het best werkt in drie delen: begin, midden en eind.

Denken over de structuur van trailers

De kracht van drie is ook op macroniveau zichtbaar, bijvoorbeeld in relaties tussen personages. Enkele bekende voorbeelden:

• De drie musketiers

• De drie biggetjes

• The Three Stooges

• De drie bezoeken aan de Koude Hut (de geschiedenis van Zhuge Liang bezoeken)

• Harry, Ron en Hermelien (Harry Potter)

• Luke, Leia en Han Solo (Star Wars)

• Bella, Edward en Jacob (Twilight)

• De geest van vroegere Kerst, de geest van huidige Kerst en de geest van toekomstige Kerst (A Christmas Carol)

Sommige van de bekendste relaties tussen personages in de geschiedenis zijn op het getal drie gebaseerd. Er zijn drie manieren om een drietal personages te beschrijven: de eerste is om de drie personages op één lijn te zetten (bijvoorbeeld “de drie wijzen”). De tweede manier is om het conflict tussen Harry, Ron en Hermelien onderling te laten ontstaan. De derde manier is om een liefdesdriehoek te creëren tussen Bella, Edward en Jacob. Het enige verschil tussen de tweede en de derde manier is of er al dan niet een romantisch element aanwezig is.

De voorbeelden in dit artikel zijn slechts een paar manieren om de regel van drie toe te passen. Let de volgende keer dat je een artikel leest of een film bekijkt eens op hoe de auteur deze regel gebruikt – de kans is groot dat je daarbij iets nieuws leert over narratieve patronen.