Handleiding voor verhalen vertellen: een uitgebreide uitleg van Dan Harmons Story Circle

Verhalen vertellen is iets wat ons altijd heeft vergezeld. Antropoloog Joseph Campbell verzamelde verhalen van over de hele wereld en ontdekte dat ze allemaal dezelfde basisstructuur hebben. Campbells “reis van de held” beschrijft elke fundamentele stap van die verhaalstructuur. Decennia later bouwde Dan Harmon voort op dat idee en creëerde de “Story Circle”. In Dan Harmons Story Circle zijn er 8 basisstappen die vrijwel elk verhaal van fade in tot fade out kunnen begeleiden.

De universele taal van verhalen vertellen

Er zijn twee universele talen. De ene is wiskunde … de andere is verhalen. Verhalen vertellen maakt deel uit van de menselijke ervaring. We geven geschiedenis door via verhalen, leren erdoor hoe we moeten leven en beantwoorden er vragen mee over “goed” en “fout”.

Je hebt geen doctoraat in Engelse literatuur nodig om te begrijpen of een verhaal goed of slecht is. We weten allemaal wat een verhaal zou moeten doen, zelfs als we dat niet helder kunnen verwoorden. Misschien is het meest bepalende narratieve element voor het slagen of falen van een verhaal wel de verhaalstructuur.

Ons doel vandaag is een narratieve formule uit te leggen: Dan Harmons Story Circle. Laten we beginnen met een eenvoudige definitie.

Wat is Dan Harmons Story Circle?

De Dan Harmon Story Circle is een verhaalstructuur die in acht verschillende delen is opgesplitst en de reis van de protagonist vertelt. Deze acht stappen worden ook wel “story embryo” of “plot embryo” genoemd en tonen hoe een personage buiten zijn gewone leven een doel nastreeft. Of ze dat doel nu bereiken of niet, uiteindelijk keren ze veranderd terug naar hun normale leven.

Scenarist en regisseur Dan Harmon is vooral bekend van Community en Rick and Morty.

De 8 stappen van Dan Harmons Story Circle:

1. Jij – een personage bevindt zich in een comfortabele situatie,

2. Nodig – maar hij/zij wil iets.

3. Gaan – hij/zij gaat een onbekende omgeving in,

4. Zoeken – en past zich daaraan aan

5. Vinden – krijgt wat hij/zij wilde,

6. Nemen – en betaalt daar een hoge prijs voor

7. Terugkeren – keert dan terug naar de vertrouwde omgeving

8. Veranderen – en is veranderd

Toegegeven, de acht stappen van de Story Circle hierboven zijn sterk vereenvoudigd. Onderstaande afbeelding toont de volgorde en de vorm van deze structuur.

Waarom is de Story Circle een cirkel? Waarom geen rechte lijn van stap 1 naar stap 8? De cirkel geeft het verhaal een onzichtbare stuwende kracht, bijna als een achtbaan.

De protagonist begint bovenaan het verhaal en maakt onvermijdelijk een symbolische afdaling door, die in de cirkel ook letterlijk als een afdaling zichtbaar is. Onderaan de cirkel bevindt de protagonist zich op een letterlijk en symbolisch “dieptepunt”, en de weg naar uiteindelijk succes wordt eveneens visueel weergegeven in de Story Circle.

Wat je als eerste zult opvallen, is dat Harmons Story Circle heel dicht bij het echte leven staat. De verhalen die we vaak vertellen, volgen (heel vanzelfsprekend) Dan Harmons Story Circle. De legendarische scenarist zelf heeft de Story Circle en hoe die werkt in een aflevering van Rick and Morty beschreven.

Je moet gaan zoeken, vinden, nemen, terugbrengen, veranderen. Deze acht stappen vormen Dan Harmons Story Circle. Want narratief vertellen is hoe wij de wereld om ons heen begrijpen. Je kunt de Story Circle ook zien als een verkorte versie van Joseph Campbells “reis van de held”. Blake Snyders Save the Cat! is eveneens een drie-akter-structuur die een vergelijkbaar pad volgt.

Campbells werk had enorme invloed op George Lucas bij het creëren van een van de succesvolste filmreeksen ooit: Star Wars. Je ziet sporen van Campbells ideeën ook in The Matrix, Harry Potter en The Lord of the Rings.

Stap 1: Jij

De essentie van de stap “jij” is het vaststellen van de protagonist van het verhaal. De hoofdpersoon hoeft niet per se één persoon te zijn; het kan ook een familie of een team zijn. Dit is onze kennismaking met de protagonist en geeft ons de kans hem/haar te leren kennen vóór het verhaal echt begint.

Dit is cruciaal voor het vormgeven van een boog die de kijker/lezer meesleept. Een belangrijk onderdeel van verhalen vertellen is de “transformatie” die de protagonist tijdens zijn reis doormaakt. In deze fase leggen we de personageboog expliciet vast, zodat we die transformatie tegen het einde van het verhaal kunnen beoordelen. Tegelijk is dit een sleutelperiode om de omgeving van het personage te begrijpen – de wereld waarin hij/zij leeft, de regels van die wereld en hoe hij/zij daarin past.

Als we naar onze casestudy’s kijken, zien we hoe de stap “jij” eruitziet.

• Toy Story – We maken kennis met Woody en zien het plezier dat hij beleeft als Andy’s favoriete speelgoed.

• Inception – We maken kennis met Cobb en leren dat hij als specialist informatie steelt uit het onderbewuste van mensen.

• Star Wars – We ontmoeten Luke, die vastzit met klussen op de boerderij van zijn oom, terwijl hij verlangt naar de wereld daarbuiten.

Stap 2: Nodig

Zodra we de protagonist en zijn wereld kennen, is de volgende stap erachter komen wat hij “nodig heeft”. Er gebeurt iets met de protagonist dat een probleem of vraag oproept (met andere woorden: een inciting incident). Op dat moment krijgt het verhaal vorm – als “jij” de “wie” van het verhaal is, dan is “nodig” de “wat”.

Hier ontdekken we het hoofddoel van de protagonist, en de zoektocht naar dat doel zal de rest van het verhaal sturen.

• Toy Story – Met de komst van Buzz Lightyear moet Woody een manier vinden om weer Andy’s favoriete speelgoed te worden.

• Inception – Cobb moet beslissen of hij Saito’s opdracht aanneemt, wat hem misschien de kans geeft naar huis terug te keren en weer bij zijn kinderen te zijn.

• Star Wars – Wanneer R2-D2 Leia’s boodschap aflevert, nodigt Obi-Wan Luke uit om met hem mee te gaan om de plannen van de Death Star te bezorgen.

Stap 3: Gaan

De behoefte drijft ons tot actie. “Gaan” markeert de eerste stap die de protagonist neemt om aan zijn behoefte tegemoet te komen. Daarom hoor je zo vaak dat “we een proactieve protagonist nodig hebben”. Als er wel een “behoefte” is maar geen “actie”, is het verhaal voorbij. Wanneer je je eigen scenario schrijft, maak de behoefte dan zo dringend dat hij onmogelijk te negeren is.

Door deze derde stap te zetten, gaat de protagonist ook de onderste helft van de cirkel in, verlaat zijn oorspronkelijke wereld en stapt definitief het onbekende binnen.

• Toy Story – Nadat Woody Buzz uit het raam duwt, keren de andere speelgoedfiguren zich tegen hem. Andy neemt Woody mee naar Pizza Planet.

• Inception – Cobb begint een team samen te stellen voor Saito’s opdracht, waaronder een nieuwe architect, een vervalser en een chemicus.

• Star Wars – Nadat Luke ontdekt dat zijn oom en tante zijn vermoord, vertrekt hij met Obi-Wan op weg naar Alderaan.

Stap 4: Zoeken

In de zoekfase beginnen de zaken echt ingewikkeld te worden, zowel in het verhaal dat je vertelt als in het hele proces. Het personage kan proberen zijn behoefte te vervullen door naar antwoorden te zoeken. Maar goede verhalen zijn zelden zo rechtlijnig. In Harmons Story Circle is het belangrijk dat de vertelling actief en direct blijft.

In een grote epische film of roman betekent “zoeken” veel meer dan alleen speuren. Het betekent dat de protagonist een reeks obstakels moet overwinnen. Dit is het echte toetsmoment voor de vraag of de protagonist zijn doel kan bereiken.

• Toy Story – Woody vindt Buzz terug, maar ze belanden in het huis van Sid en worden geconfronteerd met dreigende vernietiging.

• Inception – Cobbs team loopt in een hinderlaag, Saito wordt neergeschoten en ze hebben geen andere keuze dan het plan door te zetten.

• Star Wars – Alderaan is vernietigd door de Death Star en de Millennium Falcon wordt door een tractor beam aan boord van de Death Star getrokken.

Stap 5: Vinden

Gevonden! De held heeft eindelijk gevonden waarnaar hij zo hard op zoek was – de “behoefte” die hem op reis stuurde. Maar is het verhaal daarmee klaar? Nee. Want in een goed verhaal vindt de held zelden wat hij werkelijk nodig heeft.

Hij vindt misschien wat hij wilde, maar uiteindelijk blijkt dat hij veel meer nodig heeft. Iets groters. Dit is vaak het punt waar plot en karakterontwikkeling elkaar kruisen.

• Toy Story – Woody plant een ontsnapping uit Sids huis en praat met Buzz over hoe leuk het is om speelgoed te zijn.

• Inception – Cobb gebruikt zijn doelwit Fischer om dieper zijn onderbewuste binnen te gaan, maar Robert wordt gedood en naar de “limbo” gestuurd.

• Star Wars – Terwijl ze hun ontsnapping uit de Death Star plannen, redden Luke en Han prinses Leia uit de gevangenis.

Stap 6: Nemen

Neem alles wat je hebt gevonden! En ontsnap! Campbell zou dit deel van het verhaal misschien de “magische vlucht” noemen. Zelfs als de held krijgt wat hij nodig heeft, gaat dat gepaard met een prijs. Zelfs na hun eerste succes lijden de protagonisten vaak een groot verlies.

Afhankelijk van het genre kan dat “verlies” een tijdelijke tegenslag zijn of de dood van een belangrijk personage.

• Toy Story – Als Woody en Buzz proberen terug te keren naar de verhuiswagen, raakt de batterij van de RC-auto leeg en zitten ze vast.

• Inception – Om Fischer en Saito te redden wagen Cobb en Ariadne zich in de limbo; uiteindelijk laat Cobb zijn schuldgevoel over Mals dood los.

• Star Wars – Tijdens de ontsnapping van de Death Star offert Obi-Wan zichzelf op, zodat de anderen kunnen ontsnappen.

Stap 7: Terugkeren

De terugkeerfase markeert de bijna-eindfase. Het personage brengt alles wat hij heeft ontdekt en meegenomen terug naar de normale wereld. Of het nu gaat om een magisch object, een persoon of een les … en daardoor is hij veranderd.

• Toy Story – Woody en Buzz keren veilig terug naar Andy.

• Inception – Cobb en Saito worden wakker uit de limbo en vinden zichzelf terug in het vliegtuig; hun missie is geslaagd.

• Star Wars – De rebellen lanceren een aanval op de Death Star en Luke vernietigt het station succesvol.

Stap 8: Veranderen

Deze verandering kan persoonlijk zijn, maar ook de wereld om het personage heen kan veranderd zijn. In een film of ander lang verhaal is het vaak allebei.

Soms is de verandering ook omgekeerd. De wereld kan beter zijn geworden, terwijl het de protagonist slechter is vergaan. Het kan interessant zijn om deze stap op een slimme manier te gebruiken.

• Toy Story – Woody leert in vrede samen te leven met Buzz.

• Inception – Cobb laat zijn schuldgevoel los en keert terug naar zijn kinderen.

• Star Wars – Luke groeit van boerenjongen uit tot rebellenpiloot.

De Story Circle afronden

Verandering maakt een goed verhaal. Verandering is de kern van elk verhaal. De acht stappen van Dan Harmons Story Circle zijn ontworpen om die verandering te bevorderen.

Wat doen we als we verhalen vertellen? In essentie proberen we de veranderingen om ons heen te begrijpen, vooral die waar we geen controle over hebben. Waarom sterven mensen? Waarom komt de zon elke dag op?

We begrijpen de wereld om ons heen beter via verhalen. In zekere zin zijn verhalen ook onze manier om met verandering om te gaan. Ze herinneren ons er steeds aan dat verandering onvermijdelijk is, en dat het leven toch doorgaat.