Wat is de "regel van drie" – een literaire schrijftechniek

De regel van drie is een van de belangrijkste regels in het schrijven – maar wat is de regel van drie nu eigenlijk precies? We gaan deze boeiende en praktische regel verkennen aan de hand van voorbeelden in zinnen, situaties en verhalen. Dit artikel dient als naslaggids, zodat je er altijd even bij kunt pakken wanneer je in je schrijfwerk vastloopt.

Waarom is de regel van drie belangrijk?

Hij beïnvloedt alles, van zinsstructuur tot plot. Belangrijker nog: hij is uitgegroeid tot een ingebakken communicatiepatroon bij mensen overal ter wereld. We gaan deze regels één voor één bekijken, maar laten we eerst de regel van drie definiëren.

Wat is de regel van drie?

De regel van drie is een verhalend principe dat stelt dat mensen concepten, situaties en ideeën beter begrijpen wanneer ze in groepjes van drie worden gepresenteerd. In de loop van de tijd hebben antropologen bevestigd dat deze regel een archetypisch principe is, dat op drie niveaus van toepassing is: zinnen, situaties en verhalen.

Subtypes van de regel van drie

• Drie woorden drukken hetzelfde idee uit (leven, vrijheid en het nastreven van geluk)

• Tricolon: wordt gebruikt wanneer het aantal woorden of lettergrepen van drie nevenschikkingen ongeveer gelijk is (veni, vidi, vici); (ik kwam, ik zag, ik overwon)

We weten dus dat deze regel een belangrijk schrijfprincipe is, maar hoe wordt hij nu precies toegepast op de drie niveaus van zinnen, situaties en verhalen?

De regel geldt voor zinnen

Deze regel wordt misschien wel het vaakst in zinnen gebruikt. Het kan wat geforceerd lijken, maar in de praktijk werkt het bijna altijd bevredigend.

In ons artikel over De Schorpioen en de Kikker stond bijvoorbeeld deze zin: “Het verhaal van De Schorpioen en de Kikker kan worden gebruikt om personage‑archetypen te demonstreren, te ondermijnen en over te brengen.”

In dit voorbeeld gebruikt de zin de regel om drie werkwoorden te benadrukken: demonstreren, ondermijnen en overbrengen. Maar de regel hoeft niet per se op werkwoorden te slaan; hij werkt ook met zelfstandige naamwoorden.

Neem dit voorbeeld uit ons artikel over de beste films van John Carpenter: zijn verhalen verkennen de donkere kant van het onbekende, de hoogmoed van menselijke instituties, en het middengebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten.

Laten we deze zelfstandige naamwoorden vetgedrukt markeren: de donkere kant van het onbekende, de hoogmoed van menselijke instituties, en het middengebied waar wetenschap en de spirituele wereld elkaar ontmoeten. Dat klinkt vloeiend.

Je zult deze regel ook in marketing herkennen. Hier volgen enkele voorbeelden waarin de regel van drie wordt gebruikt, zoals in slogans en filmtitels.

• The Good, the Bad, and the Ugly / De Goede, de Slechte en de Lelijke

• Lock, Stock and Two Smoking Barrels / Lock, Stock and Two Smoking Barrels (Twee rookende lopen)

• Stop, Look and Listen / Stop, Kijk en Luister

• Sex, Lies and Videotape / Sex, Lies and Videotape

• Snap! Crackle! Pop! / Snak! Knap! Pof!

Kortom, de regel is een belangrijk onderdeel van goed geformuleerde titels en zinnen. Houd hem in gedachten wanneer je schrijft, zodat je tekst soepeler gaat lopen.

De regel maakt situaties gelaagder

Hoe vaak heb je in een film of tv‑serie gezien dat een personage het plan van de schurk in drie stappen samenvat?

“Hij is van plan de transportschepen van de prinses aan te vallen, haar gevangen te nemen, en vervolgens haar thuisplaneet te vernietigen.”

Dat zien we niet alleen in Star Wars, maar in vrijwel alle verhalen die de mensheid kent. Wanneer je met de regel van drie een situatie beschrijft, moet je het belangrijkste element altijd voor het laatst bewaren.

Denk er eens over na: je wilt het belangrijkste punt niet als eerste noemen, omdat de twee daaropvolgende punten dan onbelangrijk aanvoelen.

Soms is het belangrijkste punt juist het meest vergeetbare. In het script van Star Wars beschrijft Obi‑Wan Kenobi Anakin Skywalker als “de beste sterrenschip‑piloot in de melkweg, een vindingrijke krijger, en ook een goede vriend.”

“De beste sterrenschip‑piloot in de melkweg” lijkt het belangrijkste, maar in werkelijkheid is “een goede vriend” de kern. Lucas gebruikt het getal drie op slimme wijze om een emotionele lading te creëren waar het publiek op reageert.

De regel licht de structuur van de plot uit

De regel vormt ook de hoeksteen van de klassieke driedelige structuur. Die stelt dat elk verhaal het best werkt wanneer het uit drie delen bestaat: begin, midden en einde.

Een denkkader voor de structuur van trailers

De kracht van drie is ook op macroniveau zichtbaar, bijvoorbeeld in relaties tussen personages. Hier volgen een paar bekende voorbeelden:

• De drie musketiers

• De drie biggetjes

• De drie stooges

• Drie bezoeken aan de hut (het motief “driemaal opzoeken van een kluizenaar”)

• Harry, Ron en Hermelien (Harry Potter)

• Luke, Leia en Han Solo (Star Wars)

• Bella, Edward en Jacob (Twilight)

• De geest van het Verleden, het Heden en de Toekomst (A Christmas Carol)

Een aantal van de beroemdste relaties tussen personages in de geschiedenis zijn op “drie” gebouwd. Er zijn drie manieren om een drietal personages te beschrijven: de eerste is om drie personages als eenheid neer te zetten (zoals de Drie Wijzen). De tweede manier is om de conflicten tussen Harry, Ron en Hermelien te laten escaleren. De derde manier is om een liefdesdriehoek te creëren tussen Bella, Edward en Jacob. Het verschil tussen de tweede en de derde manier is alleen of er een romantisch element aanwezig is.

De voorbeelden in dit artikel zijn slechts enkele manieren om de regel van drie toe te passen. Let er de volgende keer dat je een artikel leest of een film kijkt eens op hoe de auteur deze regel gebruikt – de kans is groot dat je iets nieuws leert over verhalende patronen.