Wat is “Save the Cat” – uitleg van Blake Snyders beat sheet

Wat betekent Save the Cat? Als je geïnteresseerd bent in scenarioschrijven of het aan het leren bent, is de kans groot dat je de uitdrukking “Save the Cat” al eens bent tegengekomen. Om Save the Cat uit te leggen heb je wat extra context nodig, omdat de term zowel een werkwoord als een zelfstandig naamwoord is. Met andere woorden: Save the Cat is zowel een boek over scenarioschrijven als een vertelmechanisme. Laten we beginnen met een overzicht van het boek en daarna duiken we in de titelstrategie van het boek en bekijken we wat het verder allemaal biedt.

Wat is “Save the Cat”?

Save the Cat is een non-fictie bestseller over scenariotechniek, geschreven door Blake Snyder. Na de publicatie in 2005 werd Save the Cat al snel een van de erkende standaardwerken over scenarioschrijven.

“Save the Cat” is tegenwoordig een soort afkorting voor een traditionele scenario-structuur, die op veel moderne Hollywoodfilms kan worden toegepast.

Kenmerken van Save the Cat:

• Driedelige structuur

• Vijftien plotbeats

• Vooral gebruikt in Amerikaanse Hollywoodfilms

Wie is Blake Snyder?

Blake Snyder was een succesvol Hollywood­scenarist die meerdere scenario’s verkocht, soms voor bedragen met zeven cijfers. Twee van Snyders speelfilms zijn geproduceerd en uitgebracht.

Snyder maakte optimaal gebruik van zijn ervaring in de filmindustrie om de gezaghebbende gids te schrijven waarvan hij hoopte dat aspirant-scenaristen die zouden gebruiken.

Van Save the Cat verschenen meerdere vervolgdelen, waaronder Save the Cat Strikes Back en Save the Cat! Writes for TV. Sommige van deze vervolgen zijn ook door Snyder geschreven, maar andere zijn door zijn leerlingen geschreven na zijn plotselinge overlijden in 2009.

De adviezen in Save the Cat worden alom geprezen, maar roepen ook kritiek op. Critici stellen dat de adviezen in het boek leiden tot een geformulaiseerde manier van vertellen, en verwijten het boek dat het schrijvers aanmoedigt om te leunen op vertrouwd en succesvol schrijven in plaats van op creativiteit en originaliteit.

Wat betekent “een kat redden”?

De titel Save the Cat verwijst naar een door Blake Snyder bedacht scenarioterm, waarmee een specifieke verhaalingreep wordt bedoeld. De Save-the-Cat-methode houdt in dat de hoofdpersonage aan het begin van het verhaal iets bewonderenswaardigs doet, zodat hij/zij als sympathiek wordt neergezet en het publiek zich achter hem/haar schaart. De protagonist een kat laten redden kan letterlijk, maar ook figuurlijk worden opgevat.

Een “Save-the-Cat-scène” aan het begin van een scenario kan snel sympathie en genegenheid voor de protagonist oproepen. Sommige schrijvers en filmcritici zijn tegen deze verhaalingreep, onder meer omdat ze de scène manipulatief of cliché vinden. Anderen verzetten zich tegen het idee dat een protagonist altijd sympathiek en/of bewonderenswaardig moet zijn.

Andere scenario-elementen

De plottechniek uit de titel is lang niet het enige wat Save the Cat biedt. Het boek bevat ook structurele analyses van succesvolle films, loglines, een formule voor het schrijven van originele loglines, enzovoort.

Nog hoger aangeschreven dan het Save-the-Cat-plotdevice is de Save the Cat beat sheet.

De Save the Cat beat sheet werd al snel een van de populairste modellen voor scenario-structuur. De 15 beats in dit model van een driedelige structuur zijn gebaseerd op een beproefd raamwerk dat Snyder samenstelde door de structuur van tientallen succesvolle films en scenario’s te analyseren.

De beat sheet is het structuurmodel dat Snyder zelf gebruikte in zijn scenario’s, die goed verkochten. Sommige lezers van het boek hebben na het toepassen van de Save the Cat beat sheet zelfs hun eigen scenario’s weten te verkopen.

De Save the Cat-story beats

Wat zijn dan die heilige story beats? Snyder heeft zijn vijftien beats fijn geslepen en zelfs aangegeven op welke pagina ze idealiter moeten plaatsvinden. Uiteraard zijn dat slechts suggesties – elk verhaal is anders. Maar het biedt wél een heldere leidraad om te beginnen.

Dit spreekt min of meer voor zich. Snyder zegt dat het openingsbeeld van de film (de eerste scène) belangrijk is omdat het de wereld, de toon en de personages neerzet. Vrijwel ieder scenario volgt deze regel, of het nu de Save-the-Cat-structuur hanteert of niet.

De meeste goede films hebben een of ander thema. Soms hebben films meerdere doorlopende thema’s. Maar volgens Snyder moet het hoofdthema rond pagina vijf worden uitgesproken.

Stel bijvoorbeeld dat het thema van je film de kracht van gemeenschap is, en dat de protagonist die les in de loop van de film leert. Dan kun je op pagina vijf misschien een collega van de protagonist laten zeggen: “Devon, waarom neem je nooit hulp aan?” – dat is de thematische uitspraak.

De eerste tien pagina’s zijn cruciaal. Als je Save the Cat gebruikt, moet je hier de look & feel van de film neerzetten, plus de meeste hoofdpersonages.

Dit is ook het moment waarop je de beginsituatie van de protagonist vastlegt – hoe ziet hun leven eruit voordat alles op zijn kop wordt gezet?

Over levens die volledig op hun kop worden gezet gesproken – dat is een grote gebeurtenis, ook wel de katalysator of “inciting incident” genoemd.

Je personage kan de betekenis van de katalysator in eerste instantie ontkennen, maar tegen het einde van de eerste akte zal die gebeurtenis hem/haar op een volledig nieuw pad hebben gezet.

Na de katalysator twijfelt de protagonist of hij/zij in actie moet komen.

Stel dat de katalysator is dat iemand de protagonist bezoekt en vertelt dat hij hun kind uit de toekomst is, en dat de protagonist een wetenschapper op Antarctica moet vinden om de wereld te redden. De pagina’s daarna moeten laten zien hoe de protagonist met deze informatie worstelt. Dat is vast niet echt hun kind uit de toekomst, toch? Waarom zouden ze de wereld moeten redden?

Dit is de beslissing van de protagonist, het moment waarop het verhaal officieel op gang komt. In ons voorbeeld: de protagonist stapt aan boord van een schip naar Antarctica. Nu gaan we de tweede akte in.

De hoofdplot is onderweg, dus het is tijd om een zijplot te starten. Misschien ontmoet de protagonist, terwijl hij op Antarctica naar de wetenschapper zoekt, een man die uiteindelijk zijn toekomstige echtgenoot blijkt te zijn.

Dit is een van Snyders minst strak gedefinieerde beats. Nu je protagonist in de nieuwe wereld is aangekomen of zijn nieuwe kracht heeft ontdekt, is het tijd om met hem/haar mee te kijken hoe deze wereld wordt verkend.

In Harry Potter wordt veel tijd besteed aan het opbouwen van Harry’s nieuwe wereld:

Wat zijn de regels van deze wereld? Wat is anders? Wat is hetzelfde?

Het middenpunt kan verschillende vormen aannemen. De protagonist kan een valse overwinning behalen – hij denkt dat hij gewonnen heeft, maar eigenlijk komt er nog veel ellende aan.

Of hij/zij kan een enorme tegenslag krijgen – een vriend verliezen, een geloofscrisis doormaken, enzovoort. De aard van het middenpunt is aan jou. Het belangrijkste is dat het een cruciaal moment is. Verderop volgt een nadere analyse van hoe het middenpunt werkt.

De iconische laatste foto maken:

Dit hoeft niet letterlijk te worden geschreven, al kan dat wel. In essentie is dit het deel van het scenario waarin alles moeilijker wordt. Laten we teruggaan naar ons verhaal op Antarctica.

In het midden vond de protagonist de wetenschapper, maar nu blijkt dat een valse overwinning te zijn. De wetenschapper heeft geen idee waar de protagonist het over heeft en vindt hem gek. In deze pagina’s moet de protagonist nu zelf proberen uit te zoeken waar zijn toekomstige kind het over had.

Het dieptepunt. Niets gaat de protagonist nog voor de wind.

Hier gebruiken we de plot om ons personage echt te straffen. Misschien verliest hij zijn mentor. Misschien wordt hij overspoeld door zelftwijfel.

In deze pagina’s reageert je protagonist op de “alles is verloren”-beat. Dit is waarschijnlijk zijn meest wanhopige moment. Hij staat op het punt op te geven. Misschien heeft hij al opgegeven.

We gaan de laatste akte in. De overgang naar de derde akte is het laatste sprankje – de protagonist zegt in wezen: “Wat kan mij het schelen. We gaan ervoor.” Dat kan dankzij een gelukje zijn of door een nieuw gevoel van doelgerichtheid.

Hoe dan ook, deze beat laat zien dat ons personage weliswaar terneergeslagen is, maar nog niet verslagen.

Dit is het spannendste deel, ook wel de climax (of anticlimax) genoemd. Dit is het moment waarop alles wat de protagonist onderweg geleerd heeft (en wat hij altijd al in zich had) samenkomt in een grote eindconfrontatie. Die kan gericht zijn tegen de antagonist, maar ook tegen de innerlijke demonen van de protagonist.

Dat hangt volledig af van het verhaal dat je vertelt.

Maar hoe dan ook, dit is de climax. Rond alles af en geef het publiek een einde dat de moeite van de eerste twee aktes waard maakt.

Alles is voorbij. Het is tijd om je publiek een blijvend visueel beeld te geven dat je verhaal samenvat en misschien terugverwijst naar je openingsbeeld.

Zoals het iconische laatste shot uit The Graduate:

Onze protagonist heeft gekregen wat hij wilde, maar nu wacht een onzekere toekomst. Wat nu?

Dit is een perfect filmend, omdat het de verhaallijn afrondt en tegelijk het thema van de doelloosheid van de jeugd benadrukt.

Snyders 15 beats zijn niet voor iedereen en ze zijn zeker geen noodzakelijke voorwaarde voor een goed scenario.

Maar het volgen van de Save-the-Cat-regels betekent niet dat je scenario fantasieloos of niet-origineel is. Het hangt volledig af van het verhaal dat je wilt vertellen.