Wat is Duits filmexpressionisme? Hoe definieer je deze stijl?

Wanneer een land in oorlog is, worden de verschillende sectoren erdoor getroffen of lopen ze op zijn minst het risico ingrijpend te veranderen. Na de Eerste Wereldoorlog werd de stijl van de Duitse cinema vreemder en duisterder. Het verbod van de overheid op buitenlandse films versterkte de geïsoleerde positie van de Duitse film. In deze context ontstond het Duitse expressionisme. Wat is Duits expressionisme in de film precies? Laten we dat bekijken.

Geschiedenis van het Duitse expressionisme

Om deze stijl te definiëren, moeten we de oorsprong begrijpen en waarom ze zo duidelijk verschilt van andere stijlen uit dezelfde periode. Nadat we de definitie en een korte geschiedenis hebben toegelicht, geven we voorbeelden.

Wat is Duits filmexpressionisme?

Duits expressionisme is een unieke kunststijl die rond 1910 voor het eerst opdook in poëzie en theater. In het decennium na het einde van de Eerste Wereldoorlog werd het populair in de filmwereld. De stijl is deels geworteld in de Duitse romantiek en toont een subjectieve kijk op de wereld. Ze verbeeldt de collectieve Duitse angst via vervormde, nachtmerrieachtige beelden. Expressionisten bekommeren zich niet om esthetisch plezier. Deze stijl bloeide op na de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog en de daaropvolgende economische ineenstorting. De vroegste films die als puur Duits expressionistisch kunnen worden beschouwd, zijn onder andere Das Cabinet des Dr. Caligari en Metropolis.

Kenmerken van het Duitse expressionisme

• Hoge camerastandpunten

• Diepe schaduwen / clair-obscurbelichting

• Sterk scheve camerastandpunten

• Onmogelijke decors

Gezien de realiteit in Duitsland na de oorlog is het niet verwonderlijk dat kunst en film zo donker werden.

De Duitse filmcritica Lotte Eisner noemde het “helldunkel” en definieerde het als “een soort schemering van de Duitse ziel, uitgedrukt in donkere, mysterieuze interieurs of nevelige, etherische landschappen”.

Expressionistische films creëren nachtmerrieachtige scènes met sterk licht-donkercontrast en maken vaak gebruik van clair-obscur (chiaroscuro) in de belichting. Laten we enkele klassiekers bekijken die deze door schaduw gedomineerde esthetiek hebben vormgegeven.

Belangrijke werken van het Duitse expressionisme

Das Cabinet des Dr. Caligari (1920)

Das Cabinet des Dr. Caligari is geschreven door Hans Janowitz en Carl Mayer en is gebaseerd op hun persoonlijke ervaringen in de Eerste Wereldoorlog en hun wantrouwen tegenover dictaturen. De filmmakers verdraaien bewust de werkelijkheid om de sfeer van het tijdperk op te roepen, in plaats van een realistische weergave na te streven, en verwarren zo het publiek.

Nosferatu (1922)

Metropolis (1927)

Deze stomme film van Fritz Lang maakt gebruik van expressionistische beeldtaal om de verwoestende impact van technologie op de samenleving te onderzoeken. De film zit vol met overdreven beelden die de emoties versterken die het verhaal voortstuwen.

Duits expressionisme veranderde de filmgeschiedenis ingrijpend. Vooral de toepassing van licht-donkercontrasten werd doorgegeven en verder ontwikkeld tot de essentie van film noir en horrorfilms. Onmiskenbaar heeft het de visuele basis gelegd voor hele filmgenres.

Wat is clair-obscur in film? Definitie, technieken en voorbeelden

Als je een perfect voorbeeld zoekt van de erfenis van het Duitse expressionisme, kijk dan naar het werk van Tim Burton.

Edward Scissorhands is een directe erfgenaam van Das Cabinet des Dr. Caligari. Dat zie je aan de scheve en gebroken architectuur van de sets, het extreme gebruik van licht en schaduw en het uiterlijk van Edward zelf. En als je naar andere films van Tim Burton kijkt, zul je merken dat de verontrustende geest van het Duitse expressionisme nog altijd aanwezig is.