Wat is “catharsis”

Wanneer was de laatste keer dat je moest huilen tijdens een film? Weet je nog welke scène het was? Veel mensen onderdrukken emoties als gevolg van allerlei gebeurtenissen in het leven. Kunst kan deze gevoelens losmaken en een emotionele ontlading oproepen, ook wel catharsis genoemd. Catharsis kan een overweldigende emotionele ervaring zijn. Films met een cathartisch effect kunnen het publiek tot tranen roeren en hen tegelijk volledig voldaan achterlaten. Wat is catharsis?

Literaire definitie van catharsis

Catharsis is een term die veel wordt gebruikt in de kunst en waarvan de oorsprong teruggaat tot de kunst zelf. Wat is de betekenis van catharsis? Laten we catharsis definiëren en de oorsprong ervan analyseren.

Wat is catharsis?

Catharsis is de ontlading en verlichting van sterke of onderdrukte emoties. Het woord “catharsis” komt van het Griekse “katharsis”, wat “zuivering” of “reiniging” betekent. In de psychologie definieert de American Psychological Association catharsis als “het loslaten van de affecten die verbonden zijn met traumatische gebeurtenissen door deze gebeurtenissen terug te brengen in het bewustzijn en ze opnieuw te beleven, nadat ze eerder onderdrukt waren”.

Toegepast op film en kunst kan emotionele catharsis het resultaat zijn van het emotionele effect van tragedie en drama. De helden in cathartische films maken vaak een cathartische ontlading door die tot herstel leidt.

Waaruit bestaat catharsis in een verhaal?

• Opbouw van emoties

• Verwante ervaringen

• Verbinding met personages

• Aangrijpende vertolkingen

De geschiedenis van emotionele catharsis

De Griekse filosoof Aristoteles beschreef catharsis als de emotionele zuivering van angst en medelijden die door tragedie worden opgeroepen.

De term werd later overgenomen door de psychoanalytici Sigmund Freud en Josef Breuer. Voor hen was catharsis een therapeutische techniek om psychische complexen te verminderen door ze terug te brengen in het bewustzijn en hun uitdrukking toe te laten.

Tegenwoordig is het woord echter synoniem geworden met kunst. Men beschrijft kunst die emoties oproept vaak als cathartisch. Muziek, theater, romans en films kunnen allemaal cathartische elementen bevatten die betrekking hebben op de psyche van het publiek. Kunst kan emotionele catharsis oproepen door aan te sluiten bij de persoonlijke ervaringen van de toeschouwer.

Cathartische kunst weerspiegelt vaak onze eigen ervaringen. Ze stelt ons in staat op een diepere manier contact te maken met de kunst en de kunstenaar. Een van de beste media om cathartische kunst te creëren is film.

Wat is catharsis in films?

Verschillende kunstvormen kunnen catharsis teweegbrengen. Muziek, romans en theater kunnen ongelooflijk emotioneel zijn. Maar film als medium heeft specifieke eigenschappen die effectief een emotionele reactie bij het publiek kunnen oproepen.

De eerste eigenschap is het vermogen van film om tijd te condenseren. Door montage kan een film weken, maanden of zelfs jaren aan gebeurtenissen in enkele seconden aan ons tonen. Als dit effectief gebeurt, kan een film in korte tijd een band creëren tussen de kijker en de personages.

Wanneer het publiek zich met de personages verbindt, wordt alles wat de personages meemaken emotioneel veel geladen. De beste techniek hiervoor is de montage. Montage condenseert tijd en gebeurtenissen om een verhalende sequentie te creëren. De montage in Pixar’s “Up” verbindt ons met deze personages, waarna tragedie hen treft.

Wat deze montage zo uitzonderlijk maakt, is hoe zij in de eerste tien minuten van de film zoveel emoties oproept. De reden is dat gevoelens van liefde en verdriet deel uitmaken van de menselijke ervaring. Mensen hebben een aangeboren band met deze twee emoties. Filmmakers gebruiken beide om onze gevoelens te versterken en ze los te laten in een ongelooflijk cathartisch moment.

Film is ook een extreem visueel medium. Het laat ons zien hoe personages emoties beleven. Natuurlijk is theater ook visueel, maar film maakt gebruik van close-ups. Daardoor kunnen we de details van de emoties van een personage zien, wat onze emotionele respons verder vergroot.

In “Good Will Hunting” is er een cathartisch moment wanneer Will zijn onderdrukte emoties loslaat tegenover zijn vriend en psycholoog. De film bouwt de emoties op door Wills gewelddadige jeugd en de impact daarvan op zijn leven te tonen. Bekijk dit voorbeeld van catharsis en let op het geweldige acteerwerk en de uitvoering.

Doordat het publiek dit cathartische moment van dichtbij kan meemaken door middel van filmmaken, ontstaat er een catharsis voor zowel Will als de kijker.

Om deze scène echter op een emotioneel hoogtepunt te laten landen, moeten we alles begrijpen wat eraan voorafgaat. Onthoud: hoe groter de opbouw en de onderdrukking, hoe groter de ontlading.

De waarde van catharsis

Gevraagd naar Marvel-films vergeleek regisseur Martin Scorsese ze ooit met pretparken. Hij zei: “Dat is geen cinema van menselijke wezens die proberen emotionele, psychologische ervaringen aan een ander mens over te brengen.” Of je het nu met Scorsese eens bent of niet, er valt wel iets te zeggen over de verschillende ervaringen die films kunnen creëren.

Sommige films zijn puur escapistisch en laten het publiek minstens een uur aan de werkelijkheid ontsnappen. Dit soort films heeft enorme waarde. Toch is het verschil duidelijk.

Andere films zijn een meer innerlijke ervaring. Zoals Scorsese zegt, kan film emotionele en psychologische ervaringen overbrengen. Dit is een kenmerkend aspect van Scorsese’s regiestijl. Wat is de betekenis van catharsis? Waarom is het zo belangrijk in films? Via catharsis kan film een intieme band met het publiek creëren.

Cathartische films blijven vaak bij je hangen. Ze beïnvloeden niet alleen hoe we de wereld zien, maar waarschijnlijk ook hoe we onszelf zien. De waarde van catharsis in film ligt niet in het aantal kijkers, maar in de manier waarop een film na afloop in het publiek blijft doorwerken.