Thelma Schoonmaker’s montage‑stijl en samenwerking met Scorsese

Bron: https://www.studiobinder.com/blog/thelma-schoonmaker-editing-style/

Filmmontage is een onderschatte kunstvorm, en wordt vaak niet naar waarde geschat. Montage is de ruggengraat van filmproductie – het vraagt enorm veel werk en toewijding aan het vak, inclusief het ontwikkelen van je eigen, unieke montagestijl én het durven breken met regels. Laten we kijken naar Thelma Schoonmaker, een van de meest succesvolle en beroemdste editors in Hollywood, en ontdekken wat haar tot een van de meest toonaangevende figuren in de industrie maakt. In dit artikel bekijken we Thelma Schoonmakers achtergrond, haar unieke montagestijl, en natuurlijk haar decennialange samenwerking met filmmaker en filmtechnisch pionier Martin Scorsese.

Hoe Thelma in de montagewereld terechtkwam

Schoonmaker is bekend om haar werk aan films als Raging Bull, The Aviator, The Irishman, The Departed, The Wolf of Wall Street en vele andere films waar jij misschien van houdt. Laten we kijken naar Schoonmakers leven voordat ze de editor werd met de op één na meeste Oscar‑nominaties in de geschiedenis.

Thelma werd geboren in Algerije, als dochter van Amerikaanse expats, maar bracht haar vroege jaren door op Aruba. Pas op haar vijftiende verhuisde ze met haar familie naar de Verenigde Staten, waar ze haar opleiding voortzette. Verrassend genoeg was film monteren niet haar oorspronkelijke passie. Ze studeerde politicologie en internationale diplomatie aan Cornell University.

Tijdens haar postdoctorale studie in “primitive art” aan Columbia University werd al snel de weg geplaveid naar haar status als bekroond editor.

Hoewel Schoonmaker niet begon op een filmschool, vond ze toch snel haar passie. Tijdens haar studie zag ze in The New York Times een advertentie voor een baan als assistent‑editor. Ze solliciteerde, kreeg de baan, ontdekte hoe leuk het werk was en schreef zich vervolgens in voor een montageles aan de New York University.

Netwerken is cruciaal voor succes in de filmindustrie, en dat gold ook voor Schoonmaker. Tijdens haar cursus aan de NYU ontmoette ze de jonge filmmaker Martin Scorsese, die haar vroeg de montageproblemen van zijn eerste film op te lossen. Daarna maakten ze samen 23 speelfilms (en dat aantal groeit nog steeds).

Schoonmaker en Scorsese staan bekend om hun gebruik van improvisatie, en Schoonmaker zegt dat ze daar erg van houdt. Denk bijvoorbeeld aan de sleutel scène in The Departed, waarin Jack Nicholson een pistool trekt en op Leonardo DiCaprio richt zodra hij ontdekt dat hij een undercoveragent is. Die scène was volledig geïmproviseerd, en Leonardo’s reactie is helemaal echt en in het moment!

Ik houd van het monteren van improvisatie, omdat het voelt als het in elkaar zetten van een puzzel; zo voelt het om met geïmproviseerde scènes te werken. Je moet een manier vinden om de scène dramatisch te laten werken, en ik vind het heerlijk om dat te doen. — Thelma Schoonmaker

Samenwerking met Martin Scorsese

Veel succesvolle mensen zeggen dat samenwerking een sleutelrol speelt in hun succes, en dat geldt zeker voor Schoonmaker en Scorsese, die samen talloze bekroonde films maakten, waaronder de drie en een half uur durende film The Irishman.

Schoonmaker is tijdens haar succesverhaal altijd bescheiden gebleven en benadrukt steeds weer het belang van samenwerking, teamwerk en het waarmaken van de visie van de regisseur. Schoonmakers montagetechniek, gecombineerd met Scorsese’s regiestijl, heeft een van de beste creatief‑artistieke partnerschappen in de filmgeschiedenis opgeleverd.

Film monteren is allesbehalve eenvoudig. Schoonmaker en Scorsese besteedden enorm veel tijd aan het creëren van epische filmbeelden voor films als Raging Bull, die uiteindelijk werd gekozen als een van de beste films van de jaren tachtig. Voor de montage van die film won Schoonmaker haar eerste Oscar.

De film was zo succesvol, en hun samenwerking werkte zó goed, dat zij sindsdien elke narratieve film van Scorsese heeft gemonteerd.

Een van de kenmerken van Thelma Schoonmakers montage is haar vermogen om improvisatie te verwerken, zoals te zien is in films als Raging Bull en The Wolf of Wall Street. Schoonmaker zegt dat het werk dat ze deed aan documentaires haar hielp om haar vaardigheden in het monteren van geïmproviseerde scènes te trainen. De samenwerking met Scorsese is pure co‑creatie. Hoewel het zijn visie is, vertrouwt hij op haar om te helpen die te realiseren. Dat is de kern van de relatie tussen regisseur en editor: communicatie.

De montagestijl van Thelma Schoonmaker

Als je denkt dat goede montage betekent dat mensen niet merken dat er gemonteerd wordt, dan geldt dat níet voor de films van Thelma Schoonmaker. Het geheim van grote filmkunst is vaak juist het loslaten van traditionele regels, en dat is precies wat Schoonmaker en Scorsese bereiken met hun manier van filmen en monteren. Thelma Schoonmakers montagestijl en haar unieke technieken zijn een belangrijk deel van de reden waarom hun films zo succesvol zijn.

Freeze frame

Wanneer een enkel beeld herhaald wordt op het scherm en de actie “bevriest”, ontstaat er een stilstaand shot (vergelijkbaar met een foto). In Goodfellas gebruikt Scorsese’s visuele stilistiek freeze frames om de actie stil te zetten op belangrijke momenten in Henry’s leven. Zoals wanneer hij naar beneden kijkt, naar de kofferbak, en zegt: “As far back as I can remember, I always wanted to be a gangster.”

Je ziet het ook wanneer Henry de auto in brand steekt. Het gebruik van freeze frames hier is bedoeld om het publiek inzicht te geven in de cruciale momenten van Henry’s leven zoals hij ze zich herinnert, zodat we ons meer met dit personage kunnen identificeren.

Dit is min of meer vanzelfsprekend: het gaat om montage die gebruikmaakt van cameraflitsen. Schoonmaker gebruikt flitsen op verschillende manieren in veel van Scorsese’s films om uiteenlopende emoties te vangen. In The Aviator worden flitsen gebruikt als een desoriënterend effect. Wanneer Hughes met Harlow over het rode tapijt loopt, flitsen de flitslampen van de paparazzicamera’s in zijn gezicht; de flitsen worden achter elkaar gemonteerd en maken duidelijk hoe ongemakkelijk hij zich voelt bij al die aandacht. De montage met flitsen draagt bij aan het gevoel van desoriëntatie en laat het publiek voelen wat het personage voelt.

Slow motion

Slow motion is een effect in de montage waardoor de tijd vertraagd lijkt. In Raging Bull zie je deze techniek wanneer het personage Ray Robinson Jake tot moes slaat. De vertraagde vuistslagen werken in deze vechtscène omdat ze een contrast creëren en het gevoel van chaos versterken. Slow motion vergroot de intensiteit van de actie, bouwt spanning op en houdt het publiek op het puntje van zijn stoel.

Uiteindelijk bestaan er in montage geen universele waarheden. Er is geen “juiste” manier, omdat je kunt monteren (of juist niet monteren) op basis van wat je wil dat het publiek voelt.

Soms houden wij van een bepaalde ruwheid in een montagestijl waar Hollywood‑editors juist niet van houden. Hollywood‑editors geven vaak de voorkeur aan een heel gepolijste montagestijl, waarbij alle oneffenheden zijn weggewerkt. Maar soms willen Marty en ik die hobbels juist laten zitten, omdat ze de film een zekere hardheid geven, een bepaald realisme.

— Thelma Schoonmaker