Wat is “Save the Cat” – uitleg van het beatsheet van Blake Snyder

Wat betekent Save the Cat? Als je geïnteresseerd bent in scenarioschrijven of het vak aan het leren bent, heb je de uitdrukking “Save the Cat” waarschijnlijk al eens gehoord. Save the Cat uitleggen vraagt wat extra context, omdat de term zowel een werkwoord als een zelfstandig naamwoord is. Met andere woorden: Save the Cat is zowel een boek over scenarioschrijven als een verteltechniek. Laten we beginnen met een overzicht van het boek en daarna ingaan op de titel en de overige inhoud.

Wat is “Save the Cat”?

Save the Cat is een succesvolle non-fictie bestseller over scenarioschrijven, geschreven door Blake Snyder. Het boek verscheen in 2005 en groeide al snel uit tot een van de meest gezaghebbende boeken over scenarioschrijven.

“Save the Cat” is inmiddels een soort shorthand geworden voor een traditionele scenario-structuur, die kan worden toegepast op veel moderne Hollywoodfilms.

Kenmerken van Save the Cat:

• Driedelige structuur

• Vijftien story beats (verhaalmomenten)

• Veel gebruikt in Amerikaanse Hollywoodfilms

Wie is Blake Snyder?

Blake Snyder was een succesvolle Hollywoodscenarioschrijver die meerdere scripts verkocht, soms voor bedragen met zeven cijfers. Twee van zijn speelfilms zijn daadwerkelijk geproduceerd en uitgebracht.

Snyder putte uit zijn ervaring in de filmindustrie om een boek te schrijven dat hij bedoelde als een gezaghebbende gids voor wie professioneel scenarioschrijver wil worden.

Er zijn meerdere vervolgdelen op Save the Cat, waaronder Save the Cat Strikes Back en Save the Cat! Writes for TV. Een deel van deze vervolgdelen is door Snyder zelf geschreven, andere delen zijn na zijn plotselinge overlijden in 2009 door zijn studenten geschreven.

De adviezen in Save the Cat worden veel geprezen, maar roepen ook kritiek op. Critici stellen dat de tips in het boek tot formulematige verhalen leiden en hekelen dat het boek schrijvers vooral zou aanmoedigen te leunen op bekende, succesvolle patronen in plaats van creativiteit en originaliteit te stimuleren.

Wat betekent “Save the Cat”?

De titel Save the Cat verwijst naar een scenarioterm die Blake Snyder zelf bedacht heeft, en die een specifieke verhaalingreep beschrijft. De Save the Cat-methode houdt in dat je de hoofdpersoon aan het begin van het verhaal iets bewonderenswaardigs laat doen, zodat het personage sympathiek wordt en het publiek zich aan zijn of haar kant schaart. De hoofdpersoon een kat laten redden kan letterlijk, maar ook figuurlijk worden opgevat.

Een “Save the Cat‑scène” aan het begin van het script zorgt er snel voor dat het publiek empathie en sympathie voor de hoofdpersoon voelt. Sommige schrijvers en recensenten verzetten zich tegen deze techniek, omdat ze zo’n scène manipulatief of cliché vinden. Anderen hebben moeite met het idee dat de hoofdpersoon per se sympathiek en/of bewonderenswaardig moet zijn.

Andere scenario-ingrediënten

De verhaalingreep uit de titel is lang niet het enige waar Save the Cat over gaat. Het boek bevat ook structurele analyses van succesvolle films, loglines, een formule voor het schrijven van originele loglines, enzovoort.

Misschien nog bekender dan de Save the Cat‑verhaalingreep zelf is het Save the Cat‑beatsheet.

Het Save the Cat‑beatsheet werd al snel een van de populairste modellen voor scenario-structuur. De vijftien beats in dit model van driedelige structuur zijn gebaseerd op een beproefd patroon dat Snyder opstelde door de structuur van tientallen succesvolle films en scenario’s te analyseren.

Het beatsheet was het structuurmodel dat Snyder in zijn eigen scripts gebruikte – scripts die goed verkochten. Sommige lezers van het boek hebben na het gebruiken van het Save the Cat‑beatsheet zelfs hun eigen scenario’s weten te verkopen.

De Save the Cat‑story beats

Wat zijn die “heilige” story beats nu precies? Snyder heeft zijn vijftien beats nauwkeurig uitgewerkt en zelfs aangegeven op welke pagina ze idealiter zouden moeten vallen. Uiteraard zijn dit slechts richtlijnen en is elk verhaal anders. Maar het geeft wel een helder startpunt.

Dit spreekt min of meer voor zich. Snyder stelt dat het openingsbeeld van de film (de eerste scène) belangrijk is omdat het de wereld, de toon en de personages neerzet. Bijna elk scenario volgt deze regel, of het nu de Save the Cat‑structuur gebruikt of niet.

De meeste goede films hebben een of ander thema. Soms heeft een film meerdere, samenhangende thema’s. Volgens Snyder moet het hoofdthema echter op pagina vijf worden uitgesproken.

Stel bijvoorbeeld dat het thema van je film de kracht van de gemeenschap is, en dat de hoofdpersoon deze les gedurende de film leert. Op pagina vijf kun je dan een collega van de hoofdpersoon laten zeggen: “Devon, waarom neem je nooit hulp aan?” – dat is de thematische uitspraak.

De eerste tien pagina’s zijn cruciaal. Als je Save the Cat volgt, moet je in deze pagina’s de look & feel van de film neerzetten, plus de meeste belangrijke personages introduceren.

Dit is ook het moment waarop je de beginsituatie van de hoofdpersoon vastlegt – hoe ziet hun leven eruit vóór de grote omwenteling?

Over die grote omwenteling gesproken – dat is de katalysator, ook wel inciting incident genoemd.

Je personage zal het belang van de katalysator in eerste instantie misschien ontkennen, maar tegen het einde van de eerste akte zal die katalysator hem of haar op een heel nieuw spoor zetten.

Na de katalysator weet de hoofdpersoon nog niet zeker of hij/zij in actie moet komen.

Stel dat de katalysator is dat iemand de hoofdpersoon komt opzoeken en vertelt dat hij hun kind uit de toekomst is, en dat de hoofdpersoon in Antarctica een wetenschapper moet vinden om de wereld te redden. In de volgende pagina’s worstelt de hoofdpersoon met deze informatie. Dat is vast niet echt hun toekomstige kind, toch? En waarom zouden zij de wereld moeten redden?

Dit is de beslissing die de hoofdpersoon neemt waardoor het verhaal echt begint. In ons voorbeeld stapt de hoofdpersoon op een schip richting Antarctica. Daarmee gaan we de tweede akte in.

De hoofdlijn van het verhaal is in beweging, dus het is tijd voor subplots. Misschien ontmoet de hoofdpersoon tijdens de zoektocht naar de wetenschapper in Antarctica iemand die uiteindelijk zijn toekomstige echtgenoot blijkt te zijn.

Dit is een van Snyders minst strak omlijnde beats. Nu je hoofdpersoon de nieuwe wereld is binnengegaan of nieuwe krachten heeft ontdekt, neem je de tijd om met hem of haar op verkenning te gaan.

In Harry Potter wordt veel tijd besteed aan het opbouwen van Harry’s nieuwe wereld:

Wat zijn de regels van deze wereld? Wat is er anders? Wat is er hetzelfde?

Het middenpunt kan veel vormen aannemen. De hoofdpersoon kan een valse overwinning behalen – denkt gewonnen te hebben, terwijl er in werkelijkheid nog grote problemen volgen.

Of hij/zij kan een enorme nederlaag lijden – een vriend verliezen, een geloofscrisis doormaken, enzovoort. De precieze aard van het middenpunt is aan jou. Het belangrijkste is dat het een belangrijk keerpunt is. Verderop volgt meer analyse over hoe het middenpunt werkt.

Neem het iconische laatste plaatje op:

Dat hoeft niet letterlijk te zijn, al kan het wel. In essentie is dit het deel van het script waarin alles moeilijker wordt. Laten we teruggaan naar ons Antarctische verhaal.

In het midden heeft de hoofdpersoon de wetenschapper gevonden, maar hier blijkt dat een valse overwinning te zijn. De wetenschapper heeft geen idee waar de hoofdpersoon het over heeft en vindt hem gek. In deze pagina’s moet de hoofdpersoon nu zelf proberen te achterhalen wat zijn toekomstige kind bedoelde.

Het dieptepunt. Niets lukt de hoofdpersoon nog.

We “straffen” ons personage met deze story beat. Misschien verliest hij zijn mentor. Misschien raakt hij overweldigd door zelftwijfel.

In deze pagina’s reageert je hoofdpersoon op de “All is Lost”-beat. Dit is waarschijnlijk zijn somberste moment. Hij staat op het punt op te geven. Misschien heeft hij al opgegeven.

We gaan de laatste akte in. Break into Three is de laatste grote aanzet – de hoofdpersoon zegt in wezen: “Laat maar. We gáán ervoor.” Dat kan door een gelukkig toeval komen, of door een nieuw gevoel van doelgerichtheid.

Hoe dan ook, deze beat laat zien dat je personage weliswaar geraakt is, maar nog niet uitgeschakeld.

Dit is het meest spectaculaire deel, ook wel de climax (of anticlimax) genoemd. Alles wat de hoofdpersoon onderweg heeft geleerd (en alles wat hij of zij altijd al in zich had) komt hier samen in een grote eindconfrontatie. Die kan gericht zijn tegen de antagonist, maar ook tegen innerlijke demonen.

Dat hangt volledig af van het verhaal dat jij vertelt.

Maar hoe dan ook: dit is de climax. Rond de boel af en geef het publiek een ontknoping die de eerste twee aktes de moeite waard maakt.

Alles is voorbij. Het is tijd om het publiek een blijvend visueel beeld mee te geven dat je verhaal samenvat en misschien het openingsbeeld weerspiegelt.

Zoals de iconische laatste shot uit The Graduate:

Onze hoofdpersoon heeft gekregen wat hij wilde, maar nu kijkt hij een onzekere toekomst tegemoet. Wat nu?

Het is een perfect film-einde dat het verhaal afrondt en tegelijk het thema van de doelloosheid van jongeren onderstreept.

Snyders vijftien beats zijn niet voor iedereen, en ze zijn zeker geen vereiste voor een goed scenario.

Maar je aan de Save the Cat‑regels houden betekent niet dat je script niet creatief of origineel kan zijn. Het hangt volledig af van het verhaal dat jij wilt vertellen.